<p style="text-align: right;">Uğur AKTAŞ</p>

Allah-u Teâlâ insanı 2 boyutlu yaratmıştır. Bunlardan biri fiziksel, diğeri ise aklî yönüdür. Ve bu her iki yaratılış üzerine de insanlar farklı görüşler ve düşünceler ileri sürmüşlerdir. Yaratılıştaki bu 2 yönden insanı insan yapan esas faktör ikinci yönü olan aklî boyutudur. Çünkü insan eğer aklını kullanamazsa bir hayvan ya da bitkiden farkı kalmaz. Bu aklı kullanamamak da kısımlara ayrılabilir. Bu kısımlar aklını hiç kullanamayanlar (zihinsel özürlüler), aklını tam kapasiteyle kullanamayanlar (insanların çoğu) ve aklını tam bir kapasiteyle kullanıp onun gösterdiği doğrular üzerine hareket edenler (insan-ı kâmiller).
İnsanların dünya kurulduğu günden günümüze kadar üzerinde devamlı konuştuğu ve ebedi azap ya da felaha sebep olacak 3 soru vardır. Bunlar:
1- İnsan niye yaratıldı?
2- Bu yaratılış amacına nasıl ulaşılır?
3- Bu amaca ulaştıktan sonra ne olacak?
Hiçbir insan yanlış bir yolda yürümek istemez. Bu yol hem ticaret hayatında, hem aile, hem toplum ve hem de aklımıza gelebilecek bütün konular olsun yanlış bir yöne hareket insanı hiçbir zaman kendisine cezp etmez. Bize sonunun faydalı olacağını düşündüğümüz bir işin yönteminin yanlış olması dahi, sonuçta fayda getireceği için insan için çekicidir. Ama insan her zaman doğruyu bulamaz. Her ne kadar yaptığı işlerde her zaman doğru sonuca ulaşmak istese de sonuçta birçok zaman hüsranla karşılaşır ve yönteminin yanlış olduğunu işin sonunda anlar. Demek ki insan hata yapmaya her zaman açık ve müsait bir biçimde yaratılmıştır.
Yukarıda sorulan 3 soru her din için temel niteliktedir ve bu sorulara verilen cevaplar insanı ebedi azap ya da mükâfatla karşılaştıracaktır. İşte bizim bu soruların cevaplarını bulabilmemiz için bir mükemmel akla ihtiyacımız vardır. İnsan seçimlerinde doğru ve yanlışı karıştırıp kimi zaman doğruyu, kimi zaman yanlışı seçiyorsa bu seçimler neticesinde geleceğini belirliyorsa neden yaratıldığı, yaratılış amacına nasıl ulaşacağı ve bunlara ulaştıktan sonra ne olacağı sorularına kendisini yönlendirecek mükemmel biri olmadığı sürece ulaşamaz. Kuran-ı Kerim’de şöyle geçmektedir:

“O, ümmi Araplar içinde, kendilerinden olan ve onlara ayetlerini okuyan, onları arındırıp-temizleyen ve onlara kitap ve hikmeti öğreten bir elçi gönderendir. Oysa onlar, bundan önce gerçekten açıkça bir sapıklık içinde idiler.”[1]

Bu ayetten anlaşılan şudur: İnsanlara Allah’ın ayetlerini okuyan, hidayet yolunu gösteren, kitap ve hikmeti öğreten birilerinin gerekliliği kaçınılmazdır. İlahi yolu tanıyıp bu yol üzere hareket etmek, insanın tek başına anlayıp ilerleyeceği bir yol değildir. Mutlaka ama mutlaka yolu ve kitabı gösterip anlatacak birilerine ihtiyaç vardır. İşte onlar da Allah’ın gönderdiği elçilerdir.
Belki ilk 2 soruya cevaplar verip doğru bulunabilir. Yani insan neden yaratıldı ve bu yaratılış amacı nedir? Ama üçüncü sorunun cevabı bir vahyi gerektirmektedir ve Allah ile insanlar arasında bu bağlantıyı sağlayacak elçilerin gerekliliği kendini göstermektedir. İmam Rıza’nın (a.s) cümlelerine bakarsak bu daha iyi anlaşılır:

“İnsanoğlunun yapısında ve onun varlığına yerleştirilen türlü karmaşık ve esrarengiz güçler arasında, insanı tekâmüle ulaştıran risalet vazifesini üstlenebilecek bir güç bulunmamaktadır. Diğer taraftan da yüce Allah gözle görülmemekte, kullarının O’nunla direkt irtibatı mümkün olmamaktadır. Yüce Allah’ın mesajını kullara ulaştıracak elçilerden başka çare bulunmamaktadır. Bu peygamberler kulların hayrına ve zararına olan şeyleri bildirmekle ve onları hayra davet etmekle yükümlü kılınmışlardır.” [2]

İmam Rıza’nın (as) cümlelerinden şunu anlıyoruz ki insanın fıtratında tekâmüle erme ve yaratıcıya ulaşma gayesi vardır. Ama ulaşılacak olan bu yaratıcı da gözle görülmemekte ve yüce Allah ile direk irtibat sağlanamamaktadır. İşte Rabbimiz bu irtibatın sağlanmasında bize yardımcı olacak insanlar göndermiş ve bunların adına da peygamber demiştir.
Peygamberlerin gönderiliş felsefesinde anlatmış olduğumuz, yani Allah ile insan arasında irtibatı sağlayacak birinin olması konusu temel nitelikte olmakla beraber, peygamberler farklı misyonlarda da görevlendirilmişlerdir. Bunlardan ikisi şudur: Zulümle mücadele ve ilahi adaletin sağlanması. Peygamberler (özellikle Ulu'l-azm peygamberler) toplum önderleri ve yöneticileri oldukları için zulmü kaldırıp yerine adalet sistemini kurmakla da görevlidirler. Tıpkı Peygamberimiz Hz. Muhammed’in (s.a.a.) cahiliye dönemindeki Arap toplumu içinde zulmü yok etmesi ve ardından adalet sistemini kurması gibi… Sadece zulmü kaldırmak yeterli gelmemektedir. Zulmün kaldırılmasından sonra oluşan boşluğu ilahi yol ile doldurmak da bu işin akabinde yapılması gereken bir durumdur. Bu ilahi yol ile ilahi adalet sağlanmalı ve mümkün mertebede yaratıcının emirleri toplum hayatında uygulanmalıdır. Aşağıdaki ayetler konunun Kuran açısından ne denli önemli olduğunun bir göstergesidir:

“Andolsun biz her ümmete Allah’a kulluk edin ve tağuttan kaçının diye (tebliğ etmesi için) bir elçi gönderdik. [3]
“Andolsun biz elçilerimizi apaçık belgelerle gönderdik ve insanlar adaleti ayakta tutsunlar diye, onlarla birlikte Kitabı ve mizanı indirdik…”[4]


Allah-u Teâlâ bizleri peygamberine layık bir ümmet kılsın…

________________________________________
[1]- Cuma Suresi Ayet 2
[2]- Bihar’ul Envar c.11 s.40
[3]- Nahl Suresi Ayet 36
[4]- Hadid Suresi Ayet 26

Author

Common title

View

Peygamberlerin Gönderiliş Felsefesi

Günahın Yıkıcı ve Olumsuz Etkileri- 2
Musa Ayaztekin
Kuran-ı Kerim işlemiş oldukları bir takım günahlar hasebiyle bir grup insanı Allah'ın muhabbetinden yoksun ve mahrum kimseler olarak nitelemektedir. Şimdi onlara değiniyoruz.
1- Zalimler
Büyük günahlardan birisi de zulümdür. Birçok çeşidi vardır. Örneğin yöneticilerin halka zulmü, işverenin işçiye zulmü, üstün asta zulmü, eşe zulüm, komşuya zulüm ve…
Bu zulmün insan için dünya ve ahirette bir takım sonuçları vardır. Kendi çerçevesi içinde açıklanması ve aydınlatılması gerekir. Zulmün sonuçlarından bir tanesi de Allah'ın muhabbetinden mahrum olmaktır. Kuran’ın ayetlerinden bir kısmı buna değinmektedir.
A- “Allah zalimleri sevmez.”
B- “Doğrusu O, zalimleri sevmez.”
Buna istinaden zalim, yaptığı zulüm nedeniyle Allah'ın muhabbetini kaybeder. Üzerinde biraz düşünüldüğünde aslında zulmün diğerlerine yapılan eziyetten ibaret olmadığı ortaya çıkar. Bilakis zulüm, insanın kendisine de şamil olmaktadır.
İnsan bazen kendisine de zulmeder. Günah zulmün kısımlarından biri olduğu için günaha da zulüm denmiştir. Birkaç ayette insanın kendisine zulmünden bahsedilir.
“Eğer onlar kendilerine zulmettikleri zaman sana gelseler de Allah'tan bağışlanmayı dileseler, Resul de onlar için istiğfar etseydi Allah'ı ziyadesiyle affedici, esirgeyici bulurlardı.”
Evet, günahkâr kimse, işlemiş olduğu günah nedeniyle toplumda itibarsız bir kimse olur hem de ahirette ilahi azaba maruz kalır. İnsanın kendisi kendisine dünya ve ahiretini karatmaktan daha büyük bir zulüm yapabilir mi?
Buna göre günah işleyen kimse Allah'ın emrine itaatsizliğine ilave olarak Allah'ın muhabbetini de kaybetmektedir. Zalim kategorisine girmektedir. O zaman da şu ayetin kapsamına girer: “Allah zalimleri sevmez.”
2- Bozguncular
Allah'ın muhabbetinden yoksun olan bir diğer grup da bozgunculardır. Bozgunculuğun karşısında ıslah vardır. Bozgunculuğun birçok çeşidi vardır.
Örneğin iktisadi bozgunculuk, ahlaki bozgunculuk, cinsel bozgunculuk, siyasi bozgunculuk ve… insan bunların hangisine müptela olursa günah işlemiş olur. Buna ilave olarak da Allah'ın muhabbet ve sevgisinden mahrum olur. Allah (c.c) Kuran’da şöyle buyurmaktadır: “Allah ise bozguncuları sevmez.”
3- İsraf Eden
Müsrif ve israf eden kimseler de israf günahı nedeniyle Allah'ın muhabbet ve dostluğundan yoksundurlar. Kuran ve hadislerde üzerinde oldukça vurgu yapılmış günahlardan biridir. Allah (c.c) şöyle buyurmaktadır: “Şüphesiz, israf edenler cehennemliklerin ta kendileridir.”
İsraf Allah tarafından Firavun’un amellerinden biri olarak nitelenecek kadar kötü bir ameldir. “Çünkü Firavun o yerde zorba bir kişi idi. O gerçekten müsriflerdendi.”
İsrafın kötü neticelerinden biri de Allah'ın muhabbetini kaybetmektir. Allah (c.c) şöyle buyurmaktadır: “Yiyin için fakat israf etmeyin. Çünkü o, israf edenleri sevmez.”
4- Hainler
Allah'ın dostluk ve muhabbet nimetinden yoksun ve mahrum olan bir diğer grup da hıyanet edenlerdir. Hıyanet de diğer günahlar gibi büyük günahlardandır. Birçok kısmının bulunması mümkündür.
Bu günahın büyüklüğü hususunda Allah'ın (c.c) şu buyruğu yeterlidir: “Allah hainleri sevmez.”
Bir başka ayette ise daha şiddetli bir dil ile peygamberine şöyle buyuruyor: “Kendilerine hainlik edenleri savunma. Zira Allah, hiçbir haini, hiçbir günahkârı sevmez.”
5- Mütekebbirler
Allah'ın dostluk ve muhabbet nimetinden yoksun ve mahrum olan bir diğer grup da mütekebbirlerdir. Onlar da sahip oldukları tekebbür ve gururdan dolayı bu nimetten yoksundurlar. Zira tekebbür ve kibir başlı başına kötü bir sıfat olmasına ilave olarak Allah'a itaatsizlik,
vazifelerden kaçmak, hakka muhalefet etmek, ana-baba hakkını çiğnemek vb. gibi bazı günahlara da sebep olmaktadır. Bu nedenle Allah böyle bir şâhısı sevmez. “Allah kendini beğenen ve daima böbürlenip duran kimseyi sevmez.”
Tekebbür Hakkında Bir Hadis
Hz. Peygamber’in yarenlerinden birisi şöyle söylemektedir: Hz. Peygamber’in (Allah'ın salât ve selamı O'na ve Ehl-i Beyt'ine olsun) huzurunda “Allah kendini beğenen ve daima böbürlenip duran kimseyi sevmez” ayetini okudum. Hz. Peygamber (Allah'ın salât ve selamı O'na ve Ehl-i Beyt'ine olsun) tekebbür ve gururun kötü sonuçlarını saydı.
Ben o kadar ağladım ki sonunda Hz. Peygamber şöyle buyurdu: Neden ağlıyorsun? Şöyle arz ettim: Ben elbisemin ilgi çekici ve güzel olmasını severim. İşte bu yüzden mütekebbirler sınıfında olmaktan korkuyorum. Hz. Peygamber (Allah'ın salât ve selamı
O'na ve Ehl-i Beyt'ine olsun) şöyle buyurdu: Hayır, sen cennetliksin. Bunlar tekebbür alametleri değildir. Tekebbür hakkın karşısında eğilmemektir. Kendini diğerlerinden üstün görmektir. Oları tahkir edip onların hakkına tecavüz edendir.
6- Şükürsüz ve Nankör Olanlar
Allah'ın dostluk ve muhabbet nimetinden yoksun ve mahrum olan bir diğer grup da Allah'ın verdiği nimetlere şükürsüzlük edenlerdir.
Allah (c.c) Kuran’da riba ve faiz yiyenleri şiddetle kınadıktan sonra onları şeytanla olan rabıtalarından dolayı deli ve aklını kaçırmış kimselere benzeterek şöyle buyuruyor: “Allah, faiz malını mahveder, sadakaları ise artırır (bereketlendirir). Allah, hiçbir günahkâr nankörü sevmez.”
Faiz yiyenler sadece infak, sadaka vermek, malını hayır işlerinde kullanmak, Allah'ın verdiği malın şükrünü yerine getirmemek gibi şeyleri yapmakla kalmaz hatta onu her türlü zulüm, haksızlık ve günah vesilesi de kılar. Elbette Allah'ın böyle bir kimseyi sevmemesi de oldukça doğaldır.

Günahın Yıkıcı ve Olumsuz Etkileri- 2

Masum İmamın Ümmet Arasındaki Zarureti Nedendir
Neden Peygamber’den sonra her asır ve zamanda masum bir imamın varlığı zaruret arzetmektedir?
Cevap: Şii alimler, her asır ve zamanda, özellikle de İslam’ın insanların zihninde yeni yeni şekillenmeye başladığı risalet asrından sonra ümmet arasında masum bir imamın varlığının gereğini farklı yollarla ispat etmişlerdir. Biz bu yollardan bazısına işaret etmeye çalışacağız.
1-İmam Şeriatın Hafızı ve Koruyucusudur.
İmam toplum ve ümmet arasında hak ve batıl ölçüsüdür. Doğru ve olmayan ve batıl görüşlerin hak dinden ayrıt edilip tanınma nedenidir. Ümmet böylesine masum bir insana müracaat ederek ihtilaflarını ortadan kaldırabilir,
Kur’an ve şeriat çehresini kendi zıt fikirlerinden arındırabilir. Görüşü ve sözü bir hüccet olan masum bir imamın varlığı şeriatı korumada ve Kur’an ayetlerinden her türlü kötü istifade bulunmayı önlemede apaçık bir etkiye sahiptir.
Kur’an-ı Kerim, bütün açıklığına ve konuları açıklamadaki kesinliğine rağmen, sürekli olarak Peygamber’den sonra, yetmiş iki fırkanın sarıldığı ve her milletin Kur’an’ın zahirini düşüncelerine delil kıldığı bir kitap olmuştur. Mu’tezile kendi inançları için Kur’an’dan delil getirmektedir.
Aynı şekilde bu grubun karşısında yer alan Eş’ariler de kendi görüşlerini Kur’an ayetlerinin zahiriyle delillendirmişlerdir. Hariciler en açık ve fıtri bir husus olan devletin gerekliliği ilkesini bile inkar etmiş ve bu inancına delil olarak, “hüküm sadece Allah’a aittir” ayetini göstermişlerdir.
Akaid kitaplarında inançları ve delilleri detaylı bir şekilde açıklanan Hururiye, Mürciye, Keramiye gibi bütün İslami fırkalar, Kur’an’a istinad etmiş ve inançlarını Kur’an’a uyumlu bir şekilde sunmuşlardır. Hanbeliler ve hatta Eş’ariler bile, Allah’ın kıyamet günü görülebileceği konusunda Kur’an’ı delil göstermişlerdir.
Ehl-i Sünnetin dört mezhep imamları, çok az konuda ittifak etmişlerdir. Bu dört mezhebin ihtilaf ettiği hususlardan bazısı Kur’an anlamlarını anlamakla ilgilidir. Müslümanlar, her gün yaptıkları bir iş olan abdest konusunda dahi çok derin ihtilaflara sahiptirler.
Her grup, kendi görüşüne Kur’an’ın zahirini delil olarak getirmektedir. İslam’ın asli ve fer’i hükümleri hususunda ihtilaflarını ve farklı grupların Kur’an zahirinden istifadeyle ortaya koydukları, delil metotlarını bilen bir kimse Kur’an’ın konuları açıklamadaki bütün açıklık ve yüceliğine rağmen yanlış anlama veya kasıtlı amaçlar nedeniyle
Müslümanların görüş birliği halinde olamadığını, aralarındaki ihtilaflarını gideremediğini ve halk ekseninde toplanamadığını açık bir şekilde görür. Oysa şüphesiz bunlardan sadece bir grubun delilleri doğru, diğerlerinin ise batıl ve yanlıştır.
Peygamber’in (s.a.a) vefatından sonra İslam toplumunda ortaya çıkan büyük belalardan biri de hadis uydurma konusudur. Hadis ve tarih uyduranlar,
çeşitli amaçlarla bu meydanda at koşturmuşlardır. Ka’b’ul-Ahbar ve Veheb b. Münebbeh gibi Müslüman gözüken bazı Yahudi ve Hıristiyanlar, İslam’a karşı düşmanlık içinde bulunduklarından bir takım İsraili ve Mesihi uydurmalarını İslam tarihi içine sokmuşlardır.
İmanı zayıf olan bazı Müslümanlar da zamanın halifelerinin tahrikiyle veya şöhret ve makam düşkünlüğü sebebiyle hadis uydurmaya koyulmuşlardır.
Hadis ve rical kitaplarında bu hadis uyduranların sayıları ve isimleri kaydedilmiştir. [2] Acaba ümmet arasında masum bir İmam’ın varlığı saldırganlara, yalancılara ve kasıtlı kimselere bir engel olmaz mı? Acaba İslam’ı korumak ve İslam’ın nurani yüzünü çirkin göstermekten korumak için her asırda bu önemli görevi yerine getiren bir İmam’ın varlığı gerekli değil midir?
Acaba şeriatın ilkelerini korumak, Kur’an ayetleri hususunda her türlü yanlış yorumları engellemek ve kasıtlı kimselerin Kur’an’ın hedef ve anlamlarının tahrifine engel olmak için
Ümmet arasında konuşan bir İmam’ın varlığı gerekli değil midir? Şüphesiz böyle bir İmam’ın görüşü Allah tarafından da kesin bir görüş olarak ilan edilmiş olmalıdır. Böylece bu görüş hak ve batılı bir birinden ayırt etme ölçüsü olarak kabul görecektir.
Böyle bir imamın geniş bilgisi, doğru görüşü ve gerçeklere dayanan bakışı sayesinde fitneciler ve kasıtlı kimseler, kendi batıl hedeflerine asla ulaşamayacaklardır. Resul-i Ekrem (s.a.a) bir konuşmasında bu hakikate işaret ederek şöyle buyurmuştur:
“Her asırda bir grup adil kimse, dini savunmayı üstlenir. Böylece demirci ocağının, demirin renginin karartısını giderdiği gibi batıl ehlinin tevillerini aşırı gidenlerin tahrifini ve cahillerin düşüncelerini bu dinden uzak kılar.” [3]
2-Masum İmam ve İlahi Devletin Tesisi
İmam, bu görevin yanı sıra çok önemli başka bir göreve daha sahiptir. O da ilahi hadleri ve hakları icra etmesi ve İslami gerçekleri mümkün olduğu taktirde hayata geçirerek, ilahi bir devlet kurmasıdır.
Esasını hak, doğruluk ve adaletin teşkil ettiği ve bütün ilahi kanunların inceden inceye uygulandığı bir devlet kurmak da İmam’ın asıl görevlerinden biridir. Böylesine tertemiz semavi bir program, başında masum İmam’ın olduğu bir devlet dışında asla hayata geçirilemez.
Şeraiti anlamak, İslam’ın yüce kavramlarını derk etmek ve Kur’an’ın nurani hakikatlerini algılamak noktasında dahi, beyan ettiğimiz nedenler sebebiyle aciz kalan, taraftarlarına Allah’ın hükümlerini kendi inançları doğrultusunda öğreten, ihtilaf kaynağı olan ve sonunda da yetmişten fazla fırkaya bölünen bir ümmet asla istenilen bir devleti kuramaz ve İslami gerçekleri hayata geçiremez.
3-Masum İmam ve İslami Hükümlerin Açıklaması
Acaba İslam peygamberi, bütün asli ve fer’i hükümleri, beyan etme hususunda başarılı olmuş mudur?
Evvela bildiğimiz gibi ne yazık ki bu ümmet, Peygamber’in sünnetini koruma hususunda başarılı olamamıştır. Zira Ehl-i Sünnet hadisçilerinin kendi Sihah ve Müsned kitaplarında Peygamber-i Ekrem’den (s.a.a) ahkam ve teşrii hususunda naklettikleri hadisler, beş yüzü aşmamaktadır.
Bu miktar hadis ise bizzat Peygamber zamanında ortaya çıkan olayları açıklamaya bile yetmemektedir. Nerde kaldı ki Müslümanların sonradan karşı karşıya kalmış olduğu yeni olayları açıklamaya yetsin. [4] Bu durumda ümmet arasında öyle masum imamlar olmalıdır ki bu dinin hükümlerini ve sünnetlerini koruyabilsin.
Ümmet arasında ilim ve ismeti tıpkı Peygamber’in ilim ve ismet makamı gibi olan, hükümleri doğru bir kaynaktan alan ve ümmetin hizmetine sunan masum imamlar, olmalıdır. Böylece şeraitin tebliği ve hükümlerin beyanı kemale ermiş olsun.
4-Yeni Çıkan Olaylarda Masum’un Müracaat Makamı Olmasının Gereği
Müslümanlar Peygamber’in vefatından sonra bir takım yeni olaylarla karşı karşıya geldiler. Bu olayların hükümlerini semavi kitaplarda ve Peygamber’in sünnetlerinde bulamadılar.
Bu konuda ikna olmak için ister istemez, kıyas, istihsan, Sedd-i Zerayi’ ve benzeri onlarca zanna dayalı ve hiçbir doğru esası olmayan delillere sarıldılar. Acaba ümmet arasında bu tür eksiklikleri gidermek için masum bir imamın varlığı ümmet ve şeriatın menfaatine değil midir?
Sonuç olarak şunu söylemek gerekir ki Müslümanların marifetler, inançlar, adap, ahlak, hükümet ve siyaset alanındaki asli ve fer’i hükümler hakkında içine düştükleri şiddetli ihtilaf şu iki nedenden birine dayanmaktadır:
“Ya ümmet arasında şeriatı koruyan masum bir imam yoktur veya ümmet böyle bir masumun varlığını görmezlikten gelmiştir ve herkes kendisinin bir makamı olduğunu düşünerek yeni bir ekol oluşturmaya çalışmıştır.
Bağnazlıktan uzak olan bir akıl ve düşünce şu hakikati derk etmektedir ki eğer Müslümanlar arasında masum bir imam var olacak olursa veya eğer bu masuma uyulursa Müslümanların inançlar,
marifetler, adap, hükümler, siyasi ve içtimai meseleler hususundaki durumu bugün içinde bulundukları durumdan çok daha farklı olurdu.
Ayetullah Cafer Subhani
ABNA.İR
[1] Porseşha ve Pasuhha, Ayetullah Cafer Subhani, s. 186-191

Masum İmamın Ümmet Arasındaki Zarureti Nedendir

Allah’a inanan bilginler maddenin sonradan meydana geldiğini, materyalistler ise maddenin ezeli olduğunu iddia etmektedirler. Allah’a inanan bilginler nezdinde maddenin sonradan yaratılmış olduğuna dair deliller nelerdir?

Cevap
Her şeyden önce şu gerçeği hatırlatmak gerekir ki Allah’ın varlığını isbat meselesi maddenin sonradan yaratılmış olduğunu isbat etmeye bağlı değildir. Başka bir açık ifadeyle şöyle söylemek mümkündür: maddenin ezeli olduğunu bilen bir kimse aynı zamanda Allah’a inanıyor da olabilir. Zira maddenin ezeli olduğunu kabul etsek dahi şuanda bu âlemde var olan maddi niteliklerin ezeli olduğunu hiç kimse iddia edemez.
Örneğin güneş sistemi içindeki varlıklar, yeryüzünde yaşayan canlılar ve ihtimalen diğer gezegenlerde var olan canlı türleri başlangıçta böyle olmamıştır. Bütün bu niteliklerin ve oluşumların kendine özgü bir tarihçesi vardır. Uzak veya yakın bir zamanda bu şekle bürünmüşlerdir. Öte yandan şuanda varlık âleminde hakim olan düzen kesinlikle bir tesadüfün eseri değildir. Zira bir çok delillerin de isbat ettiği üzere tesadüf hiç bir zaman bir düzen ve intizamın kaynağı olamaz.
Bu açıdan filozoflar arasında bazı kimseler maddenin ezeli olduğunu savundukları halde Allah’a inanan filozoflar arasında yer almışlardır. Ama şüphesiz bu âlemin sonradan yaratıldığına inanan kimseler Allah’ın varlığını isbat için daha fazla delillere sahip bulunmaktadır.
Bütün bu söylenen sözler ışığında şimdi de maddenin ezeli olup olmadığını incelemeye çalışalım ve bu iki görüşten hangisinin gerçeklerle uyuştuğunu tesbit edelim.
Felsefi ve ilmi deliller maddenin sonradan yaratılmış olduğunu isbat etmektedir.
1-Filozoflar maddenin sonradan yaratıldığına dair birtakım deliller ortaya koymuşlardır, bu delillerin tümü de hareket meselesinden kaynaklanmaktadır. Bunun açıklaması şudur: bildiğimiz gibi âlemdeki bütün maddeler hareket halindedir. Hareket ise bir şeyin iki zamanda iki halette veya iki noktada var olması demektir. Dolayısıyla hiç bir hareket öncelik ve geçmiş olmaksızın gerçekleşemez. Daha açık bir ifadeyle hareket sürekli bir sonradan oluşla birliktedir.
Ayrıca bilindiği gibi eğer bir şey hadis (sonradan oluşan) niteliklere sahipse bizzat kendisi de sonradan oluşmuş sayılır. Dolayısıyla sürekli hareket ve değişim halinde olan madde de sonradan oluşmuştur. Başka bir ifadeyle her madde sürekli olarak olaylara ve değişimlere maruz kalmaktadır. Maddenin değişim geçirmediği bir gün asla düşünülemez. Ezeli olan bir şeyin kaçınılmaz ve sürekli özellikleri hadis olabilir mi?
Bu filozoflar ve kelamcılar arasında iki kısa cümle şeklinde ifade edilen meşhur delilin ta kendisidir. Ve o delil şudur: Âlem değişkendir. Her değişen şey hadistir (sonrada oluşmuştur) o halde âlemde hadistir.
2-Bugün de bilim adamları ilmin yardımıyla maddenin sonradan vücuda geldiğini isbat etmişlerdir. Zira ilim bize şunu söylemektedir: Bu âlemdeki maddeler ve enerjiler hızla bir tükenmeye doğru ilerlemektedir. Daha açık bir ifadeyle âlem yaşlandıkça daha fazla atomlar parçalanmaktadır. Örneğin güneş gezegeni gece gündüz boyunca yaklaşık üç yüz milyon ton değerinde ağırlığını kaybetmektedir. Yani güneşi teşkil eden maddeler atomun parçalanması yoluyla ısı ve ışık enerjisine dönüşmektedir. Şüphesiz bu durum devam ettikçe dir süre sonra güneş tümüyle ortadan kalkacak ve bütün maddeleri enerjiye dönüşecektir.
Elbette maddenin enerjiye dönüşümü güneşe özgü bir gerçek değildir. Aksine âlemdeki bütün maddeler bu özelliğe sahiptir. Yani tedrici bir şekilde parçalanmakta, dağılmakta ve enerjiye dönüşmektedir. Bu da maddenin sonradan yaratılmış olduğunun en iyi delilidir. Oysa eğer güneş veya diğer gezegenler ezeli olmuş olsalardı yani sonsuz bir zaman tünelinden geçmiş olsalardı şimdiye kadar bütün varlıklarını kaybetmiş olmaları gerekirdi. Onların şuanda var olduğunu görmemiz de, onların bir tarihçeye sahip olduğunun ve uzak veya yakın bir zamanda sonradan vücuda geldiğinin apaçık bir delilidir. Bu sözler felsefi bir ifade kalıbında şöyle beyan edilebilir..
İlim bize şöyle demektedir: Âlemdeki bütün maddeler parçalanmakta ve dağılmaktadır o halde ezeli değildir.
Felsefe ise bize şöyle denmektedir: Ebedi olmayan bir şey asla ezeli de olamaz.
Öte yandan âlemdeki enerjiler de tükenmeye ve sönmeye yüz tutmaktadır. Yani tedrici bir şekilde etkin olmayan bir enerjiye dönüşmektedir. Çok kolay bir örnekle bu ilmi konuyu şöyle açıklamak mümkündür. Sıcak su ile dolu büyük bir kabı odanın orta yerine koyalım su kabı ile odanın havasının ısı derecesinin farklılığı bu su kabının etkin bir enerji kaynağı haline gelmesine sebep olmaktadır. Etrafındaki havayı ısıtmakta ve yukarıya doğru hareket etmesini sağlamaktadır ama ardından etraftaki soğuk hava yerine geçmekte ve etrafında ve üstünde hava akımı cereyan etmektedir. Söz konusu enerji kaynağı ısısını etrafa dağıtınca ve her iki ısı da aynı kıvama gelince bütün bu faaliyet ve hareketin yerini dinginlik ve hareketsizlik almaktadır. Böylece kısa bir süre sonra etrafta hiç bir hareket göze çarpmamaktadır. Artık ölü bir enerji haline dönüşmektedir. Güneş, semavi gezegenler ve diğer enerji kaynakları da aynı halete sahiptir. Bir süre sonra bu faaliyet ve hareketin yerini sessizlik ve dinginlik alacaktır.  Meğerki tabiatüstü bir etken yepyeni bir hareket vücuda getirsin ve yepyeni bir diriliş meydana getirsin.
Bu açıklamadan şu sonucu elde etmekteyiz şuandaki bütün enerjiler sonradan meydana gelmiştir ve belli bir tarihçeye sahiptir. Zira eğer ezeli olmuş olsalardı o tekdüzelik haletinin şimdiye kadar vücuda gelmiş olması gerekirdi. Sonuç şudur: Madde âleminin tümü ve hatta bütün enerjiler sonradan oluşmuştur ve de ezeli değildir.
Ayetullah Cafer Sübhani

Neden madde ezeli değildir. 

Giriş

Alemdeki bütün varlıklar gerçek varlıklardır ve bi-zimle bir etki-tepki ilişkisi içindedir.
Ama varlık aleminin gerçekliği hususunda kesin bir inanca sahib olduğumuz halde bazen hata yapmaktayız. Olmayan bir şeyi var sayabiliyor, var olan bir şeyi de inkar edebiliyoruz. Bazen belli bir zaman sonra hatamızı anlayıp döndüğümüz vaki olduğu gibi, bazen ömrü boyunca bu hatasını anlayıp dönme imkanını elde edemeyenlerimiz de olabiliyor.
O halde neyin gerçek olduğunu ve neyin gerçek ol-madığını bilmek zorundayız.
Elbette bu sahada da sadece burhan kullanılmalıdır. Zira kıyas çeşitleri arasında sadece burhani kıyas yaki-ni/kesin sonuçlar verir.
Ayrıca biz bu ilim sayesinde neyin var olduğunu ve neyin yok olduğunu kolayca anlayabiliriz. Yoksa ti-kel/cüz'’ konulara girmek felsefenin işi değildir. Zira felsefi konuların temeli olan burhan tikel, değişken ve sebatsız işlerde geçerli değildir.
Felsefede mutlak varlık, tümel olduğu hasebiyle ko-nu vaki olmaktadır. Mümkün olmayan hususlarda ise mevcud/varlık bir takım mevcut olmayan sıfat ve haller ile nitelendirilir.
Elbette burhani bahislerde mutlak varlık için ispat ettiğimiz halet ve sıfatlar ya hükmü mutlak varlık ile aynı olan halet ve sıfatlardır; ya da mutlak varlıktan daha dar/özel bir sıfat ve hal olsa da mukabilindeki hal ve sıfatla bir düşünüldüğünde mutlak varlık ile eşleş-miş/aynileşmiş olur. Örneğin mutlak hariciyet, vahdet-i amm(genel birlik)ve fi’liyet-i külli(tümel kılgısal-lık)bizzat mevcut sıfat ve haletler olmasa da hükümde mutlak varlık ile eş ve aynilik içindedir.

Editor

Interpreter

Number of volumes

Persian Title

Publish location

Publication year

Publish number

Publisher

Qr Code

Sect

Scholar

ISBN

Source

Translated

is suggested

İslami Felsefeye Giriş

Felsefe

Kitaplar

Makaleler

Dergiler

Karakterler

yayıncılar

İslami merkezler

multimedya

Mehdiyet

İslam kaynakları internet sitesi, İslam kaynaklarının toplanması, düzenlenmesi ve yayınlanmasını sağlayan genel bir sitedir. Bu kaynaklar, İslam’ın ilk günlerinden itibaren mesaj getiren (Hz. Peygamber (s.a.a)) ve ondan sonra bu dinin büyükleri, araştırmacıları, İslami ilimler havzası alimleri ve düşünürleri tarafından sunulmaktadır.

Felsefe

Books

Articles