Common title

View

ผู้นำสำนักคิดอัชอะรียะฮฺ

การกำเนิดแนวคิดด้านเทววิทยาตรงข้ามกับมุอฺตะซิละฮฺ

อะชาอิเราะฮฺ คือ นามชื่อใช้เรียกกลุ่มชนที่ปฏิบัติตามสำนักคิดด้านเทววิทยาของอบุลฮะซัน อิบนุ อิสมาอีล อัชอะรีย์ ซึ่งถือว่าเป็นหลักการหลักในการรู้จักแนวคิดของอัชอะรียฺ โดยมุอฺตะซิละฮฺ บนพื้นฐานของการเปลี่ยนแปลงในค้นหาความจริงโดยมุอฺตะซิละฮฺ
ทำนองเดียวกันความขัดแย้งของพวกเขากับบรรดาฟุเกาะฮา และนักรายงานฮะดีซคือที่มาของความขัดแย้งที่มีต่อกัน ซึ่งความขัดแย้งที่มีต่อมุอฺตะซิละฮฺโดยบรรดาฟุเกาะฮา (นักปราชญ์) นั้น ได้รับแรงกระตุ้นจาก มุตะวักกิล จนในที่สุดสิ่งได้นำไปสู่การจัดตั้งสำนักคิดสายกลางของอะชาอิเราะฮฺ
อะชาอิเราะฮฺ นั้นยอมรับเหตุผลทางสติปัญญา ในการพิสูจน์หลักการศรัทธาตามซุนนะตียฺ จนกระทั่งปลายศตวรรษที่ 3 มีนักปราชญ์ 3 ท่านได้เจริญรอยตามแนวคิดดังกล่าว หนึ่งในนั้นคือ อบุลฮะซัน อัชอะรียฺ ในแบกแดด เฏาะฮาวียฺ (เสียชีวิตเมือ ฮ.ศ. 331) อยู่ในอียิปต์ และอบุมันซูร มาตุรีดียฺ (เสียชีวิต 333) อยู่ใน ซามาร์คันด์ (เป็นเมืองเก่าแก่ที่สุดเมืองหนึ่งในเอเชียกลาง ตั้งอยู่ในประเทศอุซเบกิสถาน เป็นโอเอซิสซึ่งได้รับน้ำมาจากคลองที่ขุดมาจากแม่น้ำซารัฟชาน ชื่อเดิมของเมืองซามาร์คันด์ คือ เมืองมาระกันดะ) ถึงแม้ว่าพวกเขาจะมีความขัดแย้งกันก็ตาม แต่พวกเขาก็มีจุดร่วมกันคือ การแข็งขันในการต่อต้านแนวคิดของมุอฺตะซิละฮฺ
บุลฮะซัน อิบนุ อิสมาอีล อัชอะรีย์ เกิดเมื่อปี ฮ.ศ. ที่ 260 ณ เมื่องบัศเราะฮฺ ประเทศอีรัก ซึ่งสืบเชื้อสายมาจากอบูมูซา อัชอะรียฺ เซาะฮาบะฮฺที่มีชื่อเสียงของท่านศาสดา (ซ็อล ฯ)  เขาเป็นลูกศิษย์ของ อบูอะลี ญุบาอียฺ เขาได้เรียนรู้วิชาฟิกฮฺและเทววิทยาจากสำนักคิดมุอฺตะซิละฮฺอย่างมาก เช่น หลักศรัทธาก่อนหน้านั้นไม่ว่าจะเป็น อัล-กุรอานคือสิ่งถูกสร้าง การมองไม่เห็นอัลลอฮฺ หรือหลีกเลี่ยงการโยนความชั่วร้ายให้กับอัลลอฮฺ หนังสือ อัลอะบานะฮฺ เป็นหนึ่งในตำราของอัชอะรียฺ ที่พินิจพิเคราะห์และหักล้างแนวคิดของมอฺตะซิละฮฺ ซึ่งในหนังสือดังกล่าวยังกล่าวถึงว่า มุอฺตะซิละฮฺ คือสำนักคิดที่ตะอฺวีลกุรอาน และประกาศว่าเจริญรอยตามแนวคิดของ อะฮฺมัด ฮันบัล อิบนุอะซากีร ได้บรรจุรายชื่อหนังสือ 98 เล่ม จนถึงปี ฮ.ศ. 32 ที่อัชอะรียฺได้ประพันธ์ขึ้นไว้ในตำราของตน ซึ่งผลงานโดดเด่นและมีชื่อเสียงของเขาคือหนังสือ 4 เล่มต่อไปนี้
1) اللمع في الردعلي اهل الزيغ و البدع
2) الابانه في اصول الديانه
3) استحسان الخوض في علم الکلام
4) مقالات الاسلاميين و اختلاف مصلين
หนังสือ 3 เล่มแรกมีเนื้อหาเกี่ยวกับวิชาการด้านเทววิทยา ส่วนเล่มที่ 4 เนื้อหากล่าวถึงสำนักคิดต่างๆ ในอิสลาม
แน่นอน อัชอะรีย์ ได้ใช้แนวทางด้านสติปัญญาและตัวบทในฐานะที่เป็นแนวทางสายกลาง เช่น เชื่อเรื่องซิฟัตเป็นสิ่งเพิ่มเติมไปจากซาต (อาตมัน) ของพระองค์ในเรื่องเอกภาพ หรือความคิดสายกลาง ดังนั้น สรุปได้ว่าอะชาอิเราะฮฺพิสูจน์การมีอยู่ของพระเจ้าด้วยกัน 3 วิธี กล่าวคือ วิธีการอ้างอิงเหตุผลจากตัวบท สติปัญญา และผ่านกระแสจิตโดยยึดถือรูปแบบของซูฟียฺ เช่น (เฆาะซาลียฺ และฟัครุดดีน รอซียฺ) ซึ่งตามแนวคิดของฟัครุดดีน รอซียฺนั้น จะมี 2 เหตุผลในแง่ของปรัชญากล่าวคือ เหตุผลในความเป็นไปได้ของเรือนร่าง (ซาต) และเหตุผลในความเป็นได้ของสิ่งเสริมเติมแต่ง (ซิฟัต) และมี 2 เหตุผลในแง่ของเทววิทยา กล่าวคือ เหตุผลในการเกิดร่างใหม่ กับเหตุผลในการเกิดซิฟัต ซึ่งอะชาอิเราะฮฺจะใช้เหตุผลทั้งสองไปในการพิสูจน์การมีอยู่ของพระเจ้า และในเรื่องความเป็นไปได้ในการรู้จักพระเจ้า มุอฺตะซิละฮฺบางคนเชื่อว่าสิ่งนี้ไม่อาจเป็นไปได้ (เช่น เฆาะซาลีย และญุวัยนียฺ) แต่บางคนเช่น บากิลานียฺ เชื่อว่ามีความเป็นไปได้
พระลักษณะของพระเจ้า (ซิฟัต) กล่าวว่า พระเจ้ามีซิฟัตอยู่สองลักษณะคือ ซิฟัตที่มีอยู่จริงกับไม่มีอยู่จริงหรือที่เรียกว่าเป็นคุณลักษณะของมนุษย์ เช่น ตา หู และมือเป็นต้น) อัชอะรียฺเชื่อว่าพระลักษณะกลุ่มสุดท้ายนั้น ต้องยอมรับว่าไม่มีสิ่งคล้ายเหมือน เนื่องจากตัวตนของสิ่งเหล่านั้นไมชัดเจนสำหรับเรา
การบังคับกับเจตนารมณ์เสรี
ปัญหาดังกล่าวอัชอะรีย์ พิจารณาทั้งสองด้านทั้งด้านการกำหนด และเจตนารมณ์เสรีของมนุษย์ อัชอะรีย์ อธิบายว่า อำนาจนั้นมี 2 ประเภท กล่าวคือ อำนาจเก่าเป็นอำนาจมาจากพระเจ้า ซึ่งมีผลต่อการอุบัติการณ์ กับอีกอำนาจหนึ่งคือ อำนาจใหม่อันมาจากมนุษย์ ซึ่งจะมีประโยชน์ก็ต่อเมื่อเจ้าของมีความรู้สึกว่าตนมีอิสระ ด้วยเหตุนี้ การเกิดกระทำคือ การเกิดขึ้นพร้อมกันของการอุบัติการณ์และการอุบัติอำนาจในตัวมนุษย์ ขณะเดียวกันอัชอะรีย์เชื่อว่า การกระทำก็เป็นสิ่งถูกสร้างของพระเจ้าเช่นกัน โดยเชื่อว่าบุคคลที่กำลังกระทำ คือ สถานที่ซึ่งพระเจ้าทรงปล่อยให้การกระทำของพระองค์อุบัติขึ้น ส่วนผู้กระทำมีบทบาทเป็นเพียงส่วนประกอบที่ก่อให้เกิดการกระทำ
การงานดีและไม่ดี
อัชอะรีย์ กล่าวถึงความหมาย 3 ประการ ของสิ่งดีและไม่ดีไว้ ซึ่งเน้นย้ำว่าเฉพาะความหมายที่ 3 เท่านั้นถูกต้อง ซึ่งความหมาย 3 ประการประกอบด้วย (1) ความสมบูรณ์และบกพร่อง (2)  ความถูกต้องและความเสื่อมเสีย (3) สิทธิในการสรรเสริญและประณาม อัชอะรีย์ เชื่อว่าไม่มีการกระทำใดที่จะได้รับการสรรเสริญและถูกประณาม เฉพาะคำสั่งห้ามและคำสั่งใช้ของพระเจ้าเท่านั้นที่จะก่อให้เกิดคุณลักษณะอันเฉพาะดังกล่าว
การรู้จักมนุษย์
การรู้จักมนุษย์ครอบคลุมอยู่บน 2 ทัศนะ กล่าวคือ  (1) ธาตุแท้ของมนุษย์คือ แก่นแท้ของเรือนร่าง –ญุวัยนียฺ- (2) ความเป็นมนุษย์ที่แท้จริงคือ จิตวิญญาณ –บากิลานีย์-
ผู้อาวุโสของสำนักคิดอัชอะรีย์ คือ อบูบักร์ บากิบานีย์ เจ้าของหนังสือ อัตตัมฮีด เฆาะลาลีย์ อิมามุลฮะรัมมัยนฺ ญุวัยนีย์ ฟัรรุรรอซีย์ บัยฎอวีย์ ซัยยิดชรีฟ ญัรญานีย์ ซึ่งทั้งหมดคือผู้อาวุโสแห่งสำนักคิด อัชอะรีย์ ด้านเทววิทยา
ท้ายสุดสิ่งที่จะกล่าวฝากไว้คือ สำนักคิดอัชอะรีย์ ถือว่าเป็นหนึ่งในสำนักคิดสำคัญที่มีผลต่อมวลมุสลิมไม่น้อย แม้ว่าในยุคสมัยของตนจะถูกตอบรับไม่มากนัก และเกือบจะสิ้นหวังอย่างสิ้นเชิงเมื่อเผชิญหน้านักฮะดีซ แต่หลังจากนั้นโดยเฉพาะอย่างยิ่งหลังจาก อิมามุลฮะรัมมัยนฺญุวัยนียฺ และการสนับสนุนจาก ซัลญูกียาน ในสมัยของคอเญะฮฺ นิซอม อัลมุลก์ ฏูซียฺ มุสลิมซุนนียฺส่วนใหญ่ได้เปลี่ยนไปยึดถือสำนักคิดอัชอะรีย์ด้านเทววิทยา และในถึงปัจจุบันมุสลิมซุนนีย์ส่วนใหญ่บนโลกนี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ยึดถือสำนักคิดชาฟิอียฺ และฮะนะฟีย์ ด้านเทววิทยาจะยึดถือแนวคิดของ อัชอะรีย์เป็นหลัก

อะชาอิเราะฮฺ

หลักศรัทธาเทววิทยาอิสมาอีลียะฮฺ

สำนักคิด อิสมาอีลียะฮฺ  

สำนักคิดอะบาฏียะฮฺ

ศาสนาบาไฮเป็นนิกายทางศาสนาที่ถือกำเนิดจากศาสนาบาบีในศตวรรษที่ 13 โดยมิร์ซา ฮุสเซน อาลี นูรี หรือที่รู้จักกันในชื่อบาฮาอุลลาห์ มิร์ซา ฮุสเซน อาลีเป็นสาวกของซัยยิด อาลี มูฮัมหมัด บาบ ผู้ก่อตั้งศาสนาบาไฮหลังจากการตายของบาบ หลังจากบาไฮอุลลาห์ อับบาส เอฟเฟนดี บุตรชายของเขา ซึ่งรู้จักกันในชื่อ อับดุลบาฮา และต่อมาคือโชกี เอฟเฟนดี หลานสาวของอับดุลบาฮา ได้ดำรงตำแหน่งผู้นำศาสนาบาไฮ หลังจากโชกี เกิดข้อโต้แย้งเกี่ยวกับการสืบทอดตำแหน่งของเขา และศาสนาบาไฮก็ถูกแบ่งออกเป็นหลายกลุ่ม เช่น บาไฮจากสภายุติธรรม และบาไฮจากศาสนาออร์โธดอกซ์ ปัจจุบัน ผู้นำศาสนาบาไฮอยู่ในมือของสภายุติธรรมสูงสุด ชาวบาไฮถือว่าบาฮาอุลลาห์เป็นศาสดาและบาไฮเป็นศาสนาใหม่ที่ยกเลิกศาสนาอิสลาม บาฮาอุลลาห์เชื่อว่าวันสิ้นโลกของชาวมุสลิมเริ่มต้นขึ้นเมื่อบาบาอุลลาห์ปรากฏตัวและสิ้นสุดลงด้วยการตายของพระองค์ วันสิ้นโลกของบาบีก็เริ่มต้นขึ้นเมื่อบาฮาอุลลาห์ปรากฏตัวและสิ้นสุดลงด้วยการตายของพระองค์ ชาวบาไฮประกอบพิธีกรรมต่างๆ เช่น การสวดมนต์ การถือศีลอด การแสวงบุญ และการประกอบพิธีฮุดูดในลักษณะที่แตกต่างจากชาวมุสลิม

ศาสนาต่างๆ

Books

Articles