Bir çift sözüm var dostlar!
Musa Ayaztekin
Gönül erbabının özlem ve hasretle beklediği günlere yavaş yavaş yaklaşmaktayız. Mübarek üç aylar… Büyük üstatlar ahlak derslerinde bazen şöyle bir tabirde bulunur: Nice kimseler vardır namaz niyaz ehlidir ancak bir sonraki namaz vaktinin girmesini hiç istemezler. Yani sadece bir vazife ve o vazifenin ifasıdır onun için söz konusu olan.
Ancak buna karşılık nice kimseler de vardır ki bir sonraki namaz vaktinin girmesi için hasret çekerler. Yatsı namazından sonra teheccüt vaktinin girmesi için sabırsızlanırlar. Sabah vaktinin girmesi için tahammülsüzlük gösterirler.
İşte bu nedenle diyorum gönül erbabının özlemi var diye. Kimileri yine söylenmeye başlayacak yine mi geldi şu mübarek ay!!! Kimileri on bir ay boyunca gündemde olmayan hastalıklarının esiri olacak yine ve…
Ne hikmetse zahmetsizce cennetin parsellenip bize sunulmasını beklemekteyiz. Unutuyoruz sanki Fahr-i Kâinat Hz. Hatemul Enbiya’nın “cennet zahmetlerle çevrilidir” hadis-i şerifini.
Neyse meramım bu değil aslında, bu satırlarda gönül erbabına hitap etme arzusundayım bu defa. Umarım önce bu fakire bir hatırlama okuyanlara hatırlatma olur ümidiyle.
Özlem ve hasretle yolu beklenen günlere bir hazırlık aşaması olur. Ve yine umarım ki hakirin kıyamet zahiresi olur.
Kuran-ı Kerim Bakara suresinde Kitab’ın (Kuran) muttakiler için bir hidayet olduğundan bahseder. Bu, Bakara suresinin ikinci ayetidir. Hemen sonraki ayetlerinde ise muttakilerin sıfatlarını sıralamakta ve muttakileri bekleyen büyük mükâfattan yani felah ve necattan bahsetmektedir.
Kimdir muttaki olanlar? Allah (c.c) muttakiler için tam beş tane sıfat saymıştır.
1- Gayba inanırlar.
2- Namazlarını kılarlar.
3- Allah’ın verdiklerinden infak ederler.
4- Kuran ve önceki kitaplara iman ederler.
5- Ahirete yakinleri vardır.
Dikkat edilecek olursa Allah (c.c) bu sıfatları sayarken ahiret hususunda ahirete yakinleri vardır diye buyurmaktadır.
Eğer Hz. Ali (aleyisselam)’ın insanlar arasında yakin kadar az dağıtılan hiçbir şey yoktur minvalindeki hadisini hatırlayacak olursak bu konunun ne kadar önemli ve öncelikli olacağı gözümüzde tecessüm edecektir. Zira bu beş sıfata sahip olanlar Rablerinden bir hidayet üzeredirler ve kıyamet günü kurtuluş ve felaha ulaşanlar da ancak bunlardır.
Bu nedenle gönül erbabının hasretinde olduğu ve o günleri görme arzusunu yaşadığı bu günlerde mübarek üç aylara fikirsel ve ruhsal hazırlık olması ümidiyle kısaca yakin bahsini, hadisler ışığında incelemek istiyorum.
Nakledeceğim üç tane hadis-i şerif Mizan’ul Hikmet’ten seçmeler adlı eserden alınmıştır. İmam Ali (Aleyhisselam) İslam’ı şöyle tarif ediyor: “İslam, teslim olmaktır. Teslim olmak, yakin etmektir. Yakin etmek, tasdik etmektir. Tasdik etmek, ikrar etmektir.
İkrar etmek, eda etmektir. Eda etmek ise amel etmektir.” İnandığın şeyi tasdik etmek, ikrar etmek, onun hakkını eda etmek ve ona göre yaşamak, amel etmek istiyorsan öncelikle yakin etmen gerekmektedir.
Aklı başında olan hiç kimse ayranım ekşi demez. Herkes cennet ister. En iyi kul benim demese de iyi kullar arasında olduğunu iddia eder. Ancak kuru iddia hiçbir anlam ifade etmez. İddianın ispatlanması gerek. Belki de konuşunca mangalda kül bırakmamak enaniyetimizin bir ürünüdür ve dolayısıyla her güzel şeyin bizde olduğunu iddia etmekteyiz.
Konu yakin ve onun kazandırdıkları olunca olanca gücümüzle ben de yakin ehliyim demekteyiz. Ancak bana sorarsanız soruyu ehline sormamız daha mantıklı ve daha doğru olur. Gelin yakin ehlini Hz. Hatem’ul Enbiya’dan soralım ve kimmiş bu yakin ehli öğrenelim.
Hz. Hatem’ul Enbiya (Allah’ın salat ve selamı Onun ve Ehl-i Beyt’inin üzerine olsun) şöyle buyuruyor: “Yakin sahibi olanların altı tane sıfatı vardır.
1- Allah'ın hakkaniyetine yakin eder ve O’na iman eder.
2- Ölümün hak olduğuna yakin eder ve ona karşı hazırlıklı olur.
3- Yeniden dirileceğine yakin eder o gün rezil edilmekten çekinir.
4- Cennetin hak olduğuna yakin eder ve ona iştiyak duyar.
5- Cehennemin hak olduğuna yakin eder ve ondan kurtulmak için elinden gelen her şeyi yapar.
6- Hesabın hak olduğuna yakin eder ve kendi nefsini hesaba çeker.”
Yukarıdaki hadis-i şerifi naklettikten sonra üzerinde hiçbir yorum yapmaya gerek olmayacak kadar açık ve net olduğunu düşünüyorum. Özellikle altıncı sıfat taşı gediğine koymuş zaten.
Bu yazımda inanç sahibi olmayanlarla işim yok. Sözüm gönül erbabına ve inanç sahibi kimselere. Bizi bedbaht yapan, uhrevi hayatımızı yerle bir eden ve yarınlarımızı karartan yegâne şey arzu ve heveslerimizdir.
Arzu ve heveslerimiz ne kadar çok olursa, evliya ve Allah velilerinin köşe bucak kaçtığı bu dünya ile olan bağlarımız bir o kadar kök salar ve bizleri kör eder. Hâlbuki bu dünya bir varmış bir yokmuş diye başlayan bir masal ve öyküden ibarettir. Her masal ve öykünün bir son noktası olduğu gibi bu dünya yaşantısının da bir sonu vardır.
Masal bittiğinde hikâyenin içinde kaybolanlar nasıl gerçek hayata dönüyorsa biz de bir gün gerçek hayata gözlerimizi açacağız. Artık masaldaki figüranlar ve sahneler yerini acı gerçeklere bırakmıştır. Bir anlık öyküsel mutluluktan sonra yine hayatın acı gerçekleri karşımızda duruyor.
İşte böyle bir gaflete düşmemek, düşmüşsek masallar ülkesinin esiri olmamış Muttakilerin İmamı Hz. Ali (Aleyhisselam)’ın şu uyarısıyla sözlerimi bitiriyorum.
Hz. Ali (Aleyhisselam) şöyle buyuruyor:
“Kim sevdiklerinden ayrılacağına, toprakta meskûn olacağına, hesap vereceğine, yarın şunları yapacağım deyip yarına çıkıp çıkmayacağına ve (yarın kıyamet günü) daha önce amel ettiklerine muhtaç olacağına yakin ederse arzularını azaltıp amellerini çoğaltmak için olanca gücüyle çalışmalıdır.”

Common title

View

Bir çift sözüm var dostlar!

İlginç Bir Münazara ve Alınması Gereken Dersler
Musa Ayaztekin
İmam Sadık (a.s) ve Ebu Hanife’nin yaşadıkları zamandı. Ebu Hanife Kufe mescidinde oturmuş öğrencilerine ders anlatıyordu.
İmam Sadık’ın (a.s) zeki öğrencilerinden Fazzal b. Hasan adında birisi arkadaşlarından birisiyle dolaşıyordu. Bu sırada yolları bu mescide düştü.
Bir grup Ebu Hanife’nin etrafını sarmış Ebu Hanife’nin verdiği dersi dinlemekteydiler. Fazzal arkadaşına şöyle dedi: Ebu Hanife’yi Şia mezhebini kabul etmeye mecbur kılana kadar buradan gitmeyeceğim.
Bu nedenle Ebu Hanife’nin ders meclisine katılmak üzere oraya doğru hareket ettiler. Ebu Hanife’nin öğrencilerinin yanına oturdular. İşte bu sırada kendi münazara ve sorularına aşağıdaki tertiple başladı:
Fazzal:Ey önder! Benim kendimden büyük bir kardeşim var.[1] Ama kendisi Şia mezhebine mensup birisidir. Onu kendi mezhebime sokabilmek için
Ebu Bekir’in üstünlüğünü anlatan bir sürü delil sunuyorum ama onların hiç birini kabul etmiyor. Şimdi sizden yardım istiyorum.
Ebu Bekir ve Ömer’in Ali’ye olan üstünlüğünün delillerini söyleyebilir misin? Böylece bunları kardeşime anlatarak onu ikna edebilirim.
Ebu Hanife: Kardeşine söyle ki sen nasıl Ali’yi Ebu Bekir ve Ömer’den üstün tutabilirsin?! Savaşlarda Ebu Bekir ve Ömer Peygamber’in huzurunda oturmuşken Peygamber Ali’yi cepheye gönderirdi.
Bunun kendisi Peygamber’in onları daha çok sevdiğine ve onların canını korumaya dikkat ettiğine delildir.
Fazzal: Tesadüfen ben de aynı konuyu kardeşime hatırlattım. Ama o buna karşı şöyle bir cevap verdi: Kuran’a mutabık olması hasebiyle cihat meydanına giden Ali daha üstündür. Zira Kuran’da şöyle okuyoruz:
وفضل الله المجاهدين علي القاعدين اجرأ عظيمأ
“Allah mücahitleri, oturanlardan çok büyük bir ecirle üstün kılmıştır.”[2]
Ebu Hanife: Kardeşine de ki: Nasıl Ali’yi o ikisinden üstün bilebilirsin hâlbuki o ikisi Peygamber’in kabri yanında defnedilmişlerdir. Ama Ali’nin kabri Peygamber’in kabrinden fersahlarca uzaktadır. Bu durum onların makam, iftihar ve faziletleri için yeterli bir delildir.
Fazzal: Şu tesadüfe bakın, aynı delili ben de kardeşime söyledim ama o bana cevaben şöyle dedi: Allah Kuran’da şöyle buyurmaktadır:
لا تدخلوا بيوت النبي الا ان يؤذن لكم
“Peygamber’in evlerine ancak davet edildiğiniz zaman girin.”[3]
Şu nokta oldukça açıktır ki Peygamber’in kabri kendi şahsi malı olan evindedir ve kesin olarak Hz. Peygamber onlara böyle bir izin vermemiştir. Diğer taraftan varisleri böyle bir izin vermemiştir.
Ebu Hanife: Kardeşine de ki: Aişe ve Hafsa kocaları olan Peygamber’den alacakları olan mehirleri yerine Peygamber’in yerinden alarak kendi babalarına bağışladılar.
Fazzal: Aynı cevabı ben de ona dedim ama o bana şöyle dedi: Sen hiç Kuran okumadın mı? Allah Peygamberine şöyle buyuruyor:
يا ايها النبي انا احللنا ازواجك التي أتيتك اجورهن
“Ey Peygamber! Biz Mehirlerini verdiğin hanımlarını sana helal kıldık”[4]
Bu ayete göre Peygamber henüz hayatta iken bütün hanımlarının Mehirlerini ödemiştir.
Ebu Hanife: Aişe ve Hafsa her ikisi de Peygamberin hanımları idiler. Onlar kendilerine mirastan düşen pay kadar o evden aldılar ve kendi babalarına bağışladılar. Bu nedenle onların cenazesi de oraya defnedildiler.
Fazzal: Ben bu delili de kardeşime söyledim ama o bana şöyle cevap verdi: Siz Ehl-i Sünnet kardeşlerimiz Peygamberin kendi yakınları için miras bırakmadığına inanmaktasınız. Bu ana esas üzerine de Fedek bağını Hz. Fatıma’dan aldınız.
Diğer taraftan faraza Peygamberin miras bıraktığını kabul edersek bile Peygamber vefat ettiği zaman dokuz tane hanımı vardı.[5] Buna göre her birinin o evden alacakları miras miktarı sekizde birdir (1/8). Eğer evin sekizde birini (1/8) dokuza bölecek olursak her birine düşen miras miktarı ancak bir karış olur, enine boyuna bir insanın sığabileceği kadar büyük bir arazi değil.
Bu cevabı duyan Ebu Hanife ne yapacağını şaşırıp kaldı. Sinirli bir şekilde öğrencilerine dönerek şöyle dedi:
اخرجوا فانه رافضي ولا اخ له
Onu mescitten dışarı atın, çünkü onun kendisi Rafızî (Şii)’dir ve görünen o ki kardeşi de yoktur.[6]
[1]-Fazzal Şia idi ve kardeşi de yoktu. Ancak bu yöntemle münazara yolunu açmak ve hiçbir kısıtlamaya maruz kalmadan münazarayı devam ettirmek istiyordu.
[2]- Nisa/ 95
[3]- Ahzab/53
[4]- Ahzab/ 50
[5]- İsimleri şunlardır: Aişe, Hafsa, Ümmü Seleme, Ümmü Habibe, Zeyneb, Meymune, Safiye, Cuveyriye, Sude
[6]- Hazain-u Neraqi s. 109

İlginç Bir Münazara ve Alınması Gereken Dersler

&nbsp;

Kal-u Bela Âlemi

Musa Ayaztekin

Allah (c.c) A’raf suresinin sonlarında şöyle buyurmaktadır:

“Kıyamet gününde, biz bundan habersizdik demeyesiniz diye Rabbin Âdemoğullarından, onların bellerinden zürriyetlerini çıkardı, onları kendilerine şahit tuttu ve dedi ki: Ben sizin Rabbiniz değil miyim? (Onlar da): Evet (buna) şahit olduk, dediler. Yahut

“Daha önce babalarımız Allah'a ortak koştu, biz de onlardan sonra gelen bir nesildik (onların izinden gittik). Batıl işleyenlerin yüzünden bizi helak edecek misin?” dememeniz için (böyle yaptık). Belki inkârdan dönerler diye ayetleri böyle ayrıntılı bir şekilde açıklıyoruz.”

Kal-u Bela Âlemi Nerededir?

Allah'ın en önemli ayet ve nişanelerinden birisi insandır. Görünüm olarak küçük ve zayıf da olsa bütün yaratılış âleminin esrarı onda gizlidir. Buna göre kendisinde barındırdığı tüm kemallerle birlikte tanınmayan bir varlıktır.

Birçok bilgin, âlim ve sosyolog insan hakkında kitaplar yazmıştır. Ama hiç birisi Kuran, Peygamber ve Ehl-i Beyt İmamlarının bize tanıttığı gibi kesin ve net bir şekilde insanı ve onun yaşayıp geçirdiği âlemleri tanıtamamıştır. Onlar en güzel ve kolay şekilde gelişim ve tekâmül basamaklarını bize göstermiş ve beyan etmişlerdir.

İnsan varlık âlemine adım atmadan önce henüz zerreler halinde Allah onu Hz. Âdem’in zürriyetinden çıkarak bir ahit aldı. Yani Allah

Hz. Âdem’den kıyamet gününe kadar dünyaya gelecek tüm insanlardan Allah'ın birliği konusunda biat almıştır. Herkes kıyamet günü biz bu ahitleşmeden haberdar değildik dememeleri için meleklerin şahit olarak bulunduğu bir ortamda Allah'ın birlik ve beraberliğine ikrar etmiştir.

Soru

Eğer Allah tüm Müslüman ve kâfirlerden biat ve söz almışsa peki neden yeryüzünde kâfir var?

Bu sorunun cevabı iki önemli noktayı içinde barındırmaktadır.

İki Önemli Nokta

1-     Aile: İnsanlar ekonomi ve refahlarıyla ilgili konulara aşırı derecede yöneldiler. Tüm düşünce ve hayatları bu çerçeveye oturmuş durumda. Toplumdaki tekâmül ve hüviyetlerinin temelini oluşturan ailevi konulara içlerinden bir eğilim dahi olsa ya tamamen göz ardı etmiş ya da çok az önem vermektedir.

Doğru bir terbiyenin mevcut olmayışı, İslam’ın ahlaki değerlerinin uygulanmayışı bazen ailelerin dağılmasına neden olmaktadır. Hâlbuki aile ortamının ve sıcaklığının korunması ebeveynin görevidir. Allah da bu konuya işaret ederek şöyle buyuruyor: “Erkek veya kadın, mümin olarak kim iyi amel işlerse, onu mutlaka güzel bir hayat ile yaşatırız.”

Çocuğun sorumluluğu anne ve babanın uhdesindedir. Çünkü o ikisi çocuğun ilk öğretmenleridir. Hz. Resul-ü Ekrem (s.a.a) şöyle buyurmaktadır: “Yeni doğan her çocuk tertemiz bir fıtrat üzere doğar. Daha sonra anne ve babası onu Yahudi ya da Hıristiyan yapar.” Anne-babadan etkilenen çocuk temiz fıtratta doğmasına rağmen kâfir olur.

Dikkat edilmelidir ki anne-baba sözlü olarak çocuğu eğitip terbiye ettiklerinde bu eğitim davranış olarak pratikte dökülmediği sürece çocuklarda ters etki yapmaktadır. Çocuk anne-babanın kendisini bir şey yapması için zorladıklarını ama kendilerinin o şeyi yapmadıklarını gördüğü zaman iyiyle kötüyü ayırma gücünün az ya da

hiç olmamasından dolayı anne-babasının yapmadığı şeyin daha doğru olduğunu sanmaktadır. Aşırı derecede hurma yiyen bir çocuğu fazla yememesini söylemesi için Hz. Peygamber’in (s.a.a) huzuruna getirdiler. Peygamber yarına ertelenmesini söyledi. Ertesi gün çocuğu tekrar Hz. Peygamber’in (s.a.a) huzuruna getirdiler. Hz. Peygamber çok fazla hurma yememesini söyledi.

Sahabe şöyle söyledi: Ey Allah'ın Resulü! Neden bunu dün söylemedin?

Hz. Peygamber (s.a.a) cevaben şöyle buyurdu: “Dün kendim hurma yemiştim. Kendimin yaptığı bir şeyi men etmek istemedim.”

Evet! Çocuk, anne-babanın davranışlarını ileride sapkınlığa bile neden olsa kendisi için en iyi ve sağlıklı yol olarak kabul etmektedir. Allah (c.c) şöyle buyurmaktadır:

“Yahut "Daha önce babalarımız Allah'a ortak koştu, biz de onlardan sonra gelen bir nesildik (onların izinden gittik). Batıl işleyenlerin yüzünden bizi helak edecek misin?" demeyesiniz.”  Hz. Peygamber (s.a.a) de şöyle buyurmaktadır: “Evlatlarınızı terbiye edin. Siz onlardan sorumlusunuz.”

&nbsp;

2-     Toplum: Çocuk maneviyatı zayıf olan bir toplumda kendisine örnek olabilecek herhangi bir olgu bulamadığından mecburen maddi unsurlara sarılmakta ve yönelmektedir. Tüm ruhsal ve bedensel ihtiyaçlarını anne-babasının ona sağladığı maddi ve onun mahsulleriyle gidermektedir. Çocukların maddiyata olan eğilim ve bağlılıkları onlar için fıtri bir olaydır.

Fikirsel olarak din ve mektep ile ilgili konuları anlayabilecek kadar gelişmemişlerdir. Ama aynı çocuk bedensel ve ruhsal açıdan büyüdüğünde imanın etkisi onun fikir ve davranışlarında daha çok göze çarpmaktadır. Eğer imanın bu etkisi toplumda bulunmaz ve kendini tatmin edemezse doğal olarak maddiyat tarafına yönelecektir.

Hz. Peygamber (s.a.a.) Mekke’de kıyam edip kendi davetini aleni bir şekilde beyan edince gençler arasında büyük bir heyecan ve coşku ile karşılandı. Onlar, fıtratlarındaki din eğilimi nedeniyle Hz. Peygamber’in (s.a.a) etrafında toplanarak Hz. Peygamber’in (s.a.a) sözlerinden etkilendiler.

Bu durum, Müslüman gençler ile aileleri arasında şiddetli ihtilafların meydana gelmesine neden oldu. Hatta müşrikler bu ihtilafı Hz. Peygamber’in davasına yaptıkları itirazlardan birisi olarak kabul ettiler.

Kureyş Hz. Ebu Talib’in huzuruna gelerek şöyle dedi: Kardeşinin oğlu, ilahlarımıza hakaret ediyor. Gençlerimizi bizden uzaklaştırarak ihtilaflara ve dağılmalara sebep oldu.

Toplumun olumlu veya olumsuz her türlü davranış ve tepkisi çocuk üzerinde etki bırakmaktadır. Bu etkileşim aileden fazla olmasa da az olmadığı kesindir. Çünkü çocuk çeşitli çalkantıların yandığı topluma olgunlaşmaya başladığı daha doğrusu gençlik yıllarının başlangıcıdır. Bu yıllar sahih ve doğru bir hedef tayin edilmeden geçirilmektedir.

Eğer toplum ve camia genci sahih bir şekilde doyurup ikna etmez ise bu gencin yoldan sapması büyük bir olasılıktır. Gençlik yıllarındaki yaşantı taklitçilikten öteye geçmeyecektir. Kendisi için gelişim ve tekâmül olabilecek bir sosyal yaşantısı olmayacaktır.

Hal böyle olunca da taklitçilik onun için emsalleri ve akranları arasında aşağılık kompleksine düşmemesi için bir yol halini alacaktır.

Batı dünyasında gençlik cinsellik ve maddecilik anlayışı arasında kaybolmuştur. Gerçek kimliğini kaybetmiş durumdadır. Bu nedenle aileleri, gençlere yönelik programlar hazırlayan kimseler ve hükümetin ileri gelenleri gençlikteki maneviyat boşluğunu çeşitli eğlence merkezleri ya da kumarhaneler açıp sabahlara kadar oyalamakla doldurmaktadırlar.

Böyle yaparak gençlerin boş bir vakit bulmaları ve bu boşlukla da din ve mektep ile alakalı konularda araştırma yahut tefekkür etme fırsatını yok etmeyi planlamaktadırlar. Hâlbuki insanın fıtratında bir ilah arama, bir mabuda yönelme duygusu vardır.

Maneviyattan başka hiçbir şey bunun yerini tutamaz. “Sen yüzünü hanif olarak dine, Allah insanları hangi fıtrat üzere yaratmış ise ona çevir. Allah'ın yaratışında değişme yoktur. İşte dosdoğru din budur; fakat insanların çoğu bilmezler.”

Tertemiz Fıtrat

Dinin sürekliliği zaman ve insanlar bakımından değişkenlik göstermez. Yani insanlar yaşadıkları asır, zaman ve coğrafya bakımından muhtelif de olsalar sahip oldukları insanlık ve bir dine tabi olma bakımından ortak noktaya sahiptirler. Allah (c.c) onları öyle bir şekilde yaratmıştır ki fıtratları gereği bir dine tabi olma fikrine sahiptirler. “Sen yüzünü hanif olarak dine, Allah insanları hangi fıtrat üzere yaratmış ise ona çevir. Allah'ın yaratışında değişme yoktur.

İşte dosdoğru din budur; fakat insanların çoğu bilmezler.”  Bu ayet insanlar arasında bir dine ve mabuda tapma ihtiyacının olduğunu genel olarak ispatlamaktadır. İnsanın ezelde verdiği bir söz ve alınan bir ahit mevzusu da konunun dışında kalmaktadır.

Ama müfessirler alınan söz ve ahdin nicelik ve keyfiyeti hususunda bir takım sorular ileri sürmüşlerdir. Bu sorulara cevap aramak konumuzun dışına çıkmamıza neden olacağından sadece konuyu daha iyi anlayabilmek adına iki tanesine değineceğiz. Bu iki örnek müfessirlerin büyük bir çoğunluğunun ittifak ettiği noktalardır.

Bazı müfessirlerin görüşüne göre bu ahit (Kal-u Bela) Allah'ın Hz. Âdem’i yaratmasından sonra alındı. Allah bütün insanları Hz. Âdem’in sulbünden zerreler halinde çıkardı ve ezeli bir ahit alınmış oldu.

Bir takım rivayetlerde de şöyle nakledilir: Allah'ın kudreti sayesinde Hz. Âdem’in yaratıldığı çamurdaki zerreler şuur ve bilinç sahibi oldular. Muhatap alınacak hale geldiler. Allah şuur ve bilinç sahibi bu zerrelere “Ben sizin Rabbiniz değil miyim? diye sordu. Onlar da hep bir ağızdan: Evet Rabbimizsin dediler.

Kesin olan şu ki ister mümin olsun ister kâfir olsun Allah (c.c) her bir insandan ezelde bir ahit almıştır. Müfessirler ve ulema arasındaki ihtilaf, birkaç ihtimali geçmeyen şıklarıyla, bu ahdin nasıl alındığına dair olan bir ihtilaftır.

Hz. Ali ve Kal-u Bela Âlemi

Esbeğ b. Nebate İmam Ali’den şöyle naklediyor: İbn’ul Kevva Hz. Ali’nin yanına gelerek: Ey Müminlerin Emiri! Allah Hz. Musa’dan önce bir beşer ile konuştu mu? diye sordu.

İmam Ali (Aleyh'is Selam) şöyle buyurdu: Evet! Allah (c.c) ister iyi olsunlar ister kötü olsunlar tüm mahlûklarla konuşmuştur.

Bu cevap İbn’ul Kevva’ya oldukça ağır geldi. İmam Ali’nin (Aleyh'is Selam) ne demek istediğini anlayamadığından nasıl diye sordu.

İmam Ali (Aleyh'is Selam) şöyle buyurdu:

Sen hiç Allah'ın kelamını okumadın mı? Allah (c.c) Peygamberine şöyle buyurmuştur:  “Kıyamet gününde, biz bundan habersizdik demeyesiniz diye Rabbin Âdemoğullarından, onların bellerinden zürriyetlerini çıkardı, onları kendilerine şahit tuttu ve dedi ki: Ben sizin Rabbiniz değil miyim? (Onlar da): Evet (buna) şahit olduk, dediler. Yahut

“Daha önce babalarımız Allah'a ortak koştu, biz de onlardan sonra gelen bir nesildik (onların izinden gittik). Batıl işleyenlerin yüzünden bizi helak edecek misin?” dememeniz için (böyle yaptık). Belki inkârdan dönerler diye ayetleri böyle ayrıntılı bir şekilde açıklıyoruz.”

Ey İbn’ul Kevva! “Evet, şahit olduk” cümlesi insanların Allah'a verdikleri (c.c) cevaptır. Allah şöyle buyurmuştur: Benden başka ilah, benden başka mabud yoktur. Rahman ve rahim olan benim. Bunun karşısında insanlar itaat edeceklerine, Rab olarak edineceklerine, peygamberlere iman edeceklerine söz verdiler. İnsanlar bu sözleri verirken melekler de oradaydı ve hepsi şahit olduğundan şöyle dediler:

Ey insanoğlu! Kıyamet günü biz haberdar değildik demeyesiniz diye biz size şahit olduk.

Kâinattaki bütün varlıklar özellikle de insan ilk ve temiz fıtratı gereği âlemleri yaratan bir yaratıcıya şahittir. Herkes muktedir bir güç ve zatın varlığını hissetmektedir. Kendi tertemiz fıtratından da ilham alarak O’nun sonsuz azameti karşısında eğilmektedir. Her insanın içinde onu hakikati keşfetmeye davet eden gizli bir davetçi ve kuvvetli bir duygu vardır.

Bu hakikati keşfetme duygusu, bütün dinleri kendi çerçevesinde toparlayacak ilahi bir dinin olmasını gerektirmektedir. Allah (c.c) da bu konuya şöyle değinmiştir: “Allah nezdinde hak din İslam'dır”  Zira insanlığın saadet, refah ve onurunu koruyabilmek adına İslam dininin asırlar ve yüzyıllar boyunca baki kalması gerekmektedir.

Böylece Allah (c.c) Melekût âleminde bazı insanları diğerlerinden ayırarak kendi ilahlığına şahitlik etmelerini istedi. Hepsi birden şahitlik etti. Ezelde böyle bir ahdin alınmasın iki ana sebebi vardı. Biri gaflet diğeri de ata ve babalarının dinlerine körü körüne bağlanmak.

Hz. Âdem’in Allah (c.c) İle Konuşmaları

İmam Bakır (Aleyh'is Selam) şöyle buyurmaktadır: Allah (c.c) kendi ilahlığı ve bütün peygamberlerin nübüvvetleri için ahit almak üzere Hz. Âdem’in sulbünden insanları çıkardığı zaman peygamberler için ilk aldığı ahit Muhammed b. Abdullah (Allah'ın selamı O'na ve

Ehl-i Beyt'ine olsun) nübüvveti için aldığı ahitti. Daha sonra Allah (c.c) Hz. Âdem’e hitaben şöyle buyurdu: Ey Âdem! Bak ne görüyorsun? Hz. Âdem Melekut âlemine bakınca ezelden kıyamete kadar gelecek olan tüm evlatlarını gördü. Zerreler halinde gökyüzünü doldurmuşlardı.

Hz. Âdem şöyle dedi: İlahi! Ne kadar çok evladım var! Onları neden yarattın ve aldığın bu ahit nedir?

Allah (c.c) şöyle buyurdu: Bana ibadet etmeleri, bir ortak koşmamaları, gönderdiğim peygamberlere iman etmeleri ve tabi olmaları için yarattım ve ahit aldım.

Hz. Âdem: İlahi! Bu zerrelerin bazıları büyük bazıları ise küçük, bunun sebebi ne? Bazılarının nurları fazla bazılarının nurları az ve bazılarının da hiç nuru yok?

Allah: Onlar liyakat ve yeteneklerine göre yaratıldılar. Ama her halükarda tümü imtihana tabi tutulacaklar.

Hz. Âdem: İlahi! Bana konuşma izni veriyor musun?

Allah (c.c): Konuşabilirsin. Çünkü senin ruhun da bendendir.

Hz. Âdem: İlahi! Onların tümünü aynı şekilde yaratsaydın, hepsine eşit şekilde ömür ve bir tabiat ve zat verseydin daha iyi olmaz mıydı? Böyle olsaydı hiç birisi diğerine haksızlık etmez, aralarında kıskançlık, düşmanlık ve kin olmazdı. Daha doğrusu aralarında hiçbir ihtilaf vuku bulmazdı.

Allah (c.c) şöyle buyurdu: Ey Âdem! Sen benden aldığın ruh sayesinde konuşuyor  ve anlıyorsun. Ama cisminin ürünü olan noksanlıklardan dolayı hakikatini bilmediğin bir konuyu dile getiriyorsun. Hâlbuki benim her şeyi bilen ve hikmet sahibi Allah olduğumu biliyorsun.

Ben sahibi olduğum bilgi ve hikmet nedeniyle mahlûklar arasında ihtilaf meydana getirdim. Kendi irademle onların işlerini düzene koydum. Onlar benim takdir ve tedbirim doğrultusunda kendi varlıklarını devam ettirmektedirler.

Benim yaratmamda herhangi bir değişiklik olmaz. İnsanları ve cinleri bana ibadet etsinler diye yarattım. Cenneti, bana ibadet eden, emirlerime uyan ve peygamberlerime tabi olan kimseler için yarattım.

Cehennemi ise bana karşı kâfir olan, isyan edip günah işleyen ve peygamberlerime tabi olmayan kimseler için yarattım. Ben, sana ve evlatlarına ihtiyacım olmadığı halde sizi yarattım.

Sizleri imtihan etmek, dünyada hangilerinizin amelinin iyi hangilerinizin amelinin kötü olduğu malum olsun diye yarattım.

Bu nedenle dünya ve ahreti, hayat ve ölümü, itaat ve isyanı, cennet ve cehennemi yarattım.

Yine kendi ilmim ve takdirimle sima, beden, renk ve ömürleri muhtelif yarattım. Yine dünyadaki nasipleri, itaat ve isyanları arasında fark koydum.

Onlardan bazıları bedbaht, bazıları ise saadet ehli oldu. Bazıları kör, bazıları sağlıklı, bazılarını kısa boylu, bazıları uzun boyludur. Bazıları çirkin bazıları güzel, bazıları âlim bazıları cahildir. Bazıları fakir bazıları zengin, bazıları itaatkâr bazıları isyankârdır. Bazıları hasta bazıları sağlıklı, bazıları felçli bazıları ise sapasağlamdır.

Bunların tümü yaratılış gereğidir. Sahih ve sağlıklı olan kimse hasta ve sağlıklı olan kimseye bakmalı kendi sağlık ve sıhhati için şükretmelidir. Hasta olan kimse sağlıklı olan kimseye bakıp, kendisine şifa vermem için bana yönelmelidir. Gönderdiğim belalara sabredip karşılığında mükâfat almalıdır.

&nbsp;

Kal-u Bela Âlemi

Çağının insanları tarafından idrak edilemeyen mükemmel bir yazı…
İmam Cafer Sadık’ın Yirminci Yüzyıl İnsanları İçin Bilimsel Münazarası
Bu yazı, Strasbourg İslami Araştırmalar Merkezi tarafından yazılan “İmam Cafer Sadık (a.s) Şia dünyasının düşünen beyni” kitabından alınmıştır. Bu araştırma merkezinde 25 bilim adamı Şia mektebi üzerine araştırmalar yapmıştır.
Strasbourg İslami Araştırmalar Merkezi bilim adamlarına göre İmam Cafer Sadık’ın (a.s) burada verdiği cevaplar yirminci yüzyıla ait ve ayrıca İmam Cafer Sadık’ın (a.s) on dört asır önce nasıl böyle bilimsel cevaplar verebildiği konusunda şaşkınlıklarını gizlememektedirler.
Şia mezhebinin hakkaniyeti bu yazıyla bir kez daha gün yüzüne çıkmaktadır. Siz okuyucularımızdan bu yazıyı çok dikkatlice okumalarını istirham ediyoruz.
Ehlibeyt Haber Ajansı ABNA- İmam Cafer Sadık (aleyhi selam) eski dünyanın en sabırlı üstat ve müderrislerinden biridir. Tedris ettiği çağda her gün ders vermesinin yanı sıra dersten sonra bilimsel ve ilmi konularda kendisine muhalif olanları kabul eder ve onların açıklamalarını dinler ve sonra cevap verirdi.
Bazı öğrencileri, üstatlarının (imam Cafer Sadık aleyhi selam) ilmi konularda kendisine muhalif olanlara yanıt vereceğini duyduklarında yemeklerini yer yemez yeniden geri döner ve münazara meclisinde otururlardı.
İmam Cafer Sadık’a (aleyhi selam) muhalif olanlardan biriside Ebu Şakir adlı birisiydi. Ebu Şakir, bir gün imam Cafer Sadık (a.s) namazını kıldıktan sonra İmamın huzuruna gelerek şöyle dedi: “Bana her ne istersem söylememe izin verir misiniz?” İmam Cafer Sadık (a.s) söyle, dedi.
Ebu Şakir dedi ki: “Senin Allah hakkında söylediklerin efsaneden başka bir şey değildir. Sen efsaneler üreterek insanları varlığı olmayan (Allah’ı) bir şeyi kabul etmeye mecbur ediyorsun. Bizler, beş duyu organımızın hiç birisiyle Allah’ı hissetmediğimiz için O’nun varlığını kabul edemeyiz.
Akılla Allah’ın varlığını anlayabilirsin demen mümkündür, ancak ben diyorum ki akıl bile zahiri (görünür ve belirgin) his dışında bir şeyi anlama kapasitesine sahip değildir.
Ey bilim adamı iddiasında bulunarak İslam Peygamberinin halifesi olduğunu söyleyen adam! Ben sana diyorum ki insanların naklettikleri efsaneler içinde görülmeyen bir Allah’ın varlığından daha esassız ve temelsiz hiçbir efsane yoktur.
Ancak ben senin hilene aldanmayacağım ve görülmeyen Allah hakkındaki efsaneni kabul etmeyeceğim. Ben, iki gözümle görebileceğim Allah’a kulluk ederim.”
… Ebu Şakir, konuştuğu süre zarfında imam Cafer Sadık (a.s) bir kere bile olsun ağzını açıp konuşmamış ve Ebu Şakir’in sözlerine müdahalede bulunmamıştır. Ebu Şakir’in sözleri bitince bile, bir şeyler daha der diye İmam Cafer Sadık (aleyhi selam) biraz daha sessiz kalarak bir şey söylememiştir.
Sonra imam Cafer Sadık (aleyhi selam) konuşmaya başlayarak şunları söyler: “Sen, benim efsane üreterek insanları görülmeyen Allah’a kulluk etmeye davet ettiğimi söyledin.
Ey Ebu Şakir! Görülmeyen Allah’ı inkar eden sen, acaba kendi içini görebiliyor musun?
Ebu Şakir dedi ki: “Hayır.”
İmam Cafer Sadık (a.s) şöyle buyurdu: “Her ne zaman kendi içini görebilseydin, “Allah görülmediği için efsaneden başka bir şey değildir”, demezdin.
Ebu Şakir dedi ki: “İçini görmekle varlığı olmayan Allah’a kulluk etmek arasında ne gibi bir irtibat var ki?”
İmam Cafer Sadık (a.s) şöyle buyurdu: “Sen, görülmeyen, sesi duyulmayan ve dokunulması mümkün olmayan bir şeyin varlığının olmadığını söylüyorsun.”
Ebu Şakir dedi ki: “Evet.”
İmam Cafer Sadık (a.s) şöyle buyurdular: “Vücudundaki kanın hareketinin sesini duyuyor musun?”
Ebu Şakir dedi ki: “Meğer kan, vücutta hareket mi ediyor?”
İmam Cafer Sadık (a.s) buyurdu ki: “Ey Ebu Şakir! Kan her birkaç dakikada bir senin tüm vücudunda hareket etmektedir [1] ve eğer kanın hareketi vücudunda birkaç dakikalığına durursa o zaman ölürsün. Acaba bugüne kadar kanının vücudunda hareket ettiğini gördün mü?”
Ebu Şakir dedi ki: “Hayır, görmedim ve ben kanın vücutta hareket ettiğini kabul etmiyorum.”
İmam Cafer Sadık (aleyhi selam) şöyle buyurdular: “Senin bunu kabul etmene mani olan şey, kanın damarlarında hareket ettiğine olan cehlindir. İşte bu cehalet, senin görülmeyen ve tek Allah’ı tanımana mani olan şeydir.
Acaba senin, Allah’ın yaratarak vücudunda görevlendirdiği ve onların çalışmalarının etkisiyle yaşamını sürdürmene neden olan varlıklardan haberin var mı?” [2]
Ebu Şakir dedi ki: “Hayır.”
İmam Cafer Sadık (a.s) buyurdular ki: “Sen, yalnızca görebildiğin şeylere dayanıyorsun ve diyorsun ki görmediğim şeylerin varlığı yoktur. Onlar senin vücudunda varlık bulur ve gelişirler. Türerler ve bir süre sonra işten düşerler…
Ancak sen ne onların sesini duyarsın ne de onlara dokunabilirsin.
Ey Ebu Şakir! Bil ki şu anda senin vücudunda yaşayıp ölen varlıkların sayısı ne fakat dünyada yaşayan insanların sayısından çoktur, belki çöllerdeki kum tanelerinden bile daha çoktur.
Neden, her kim kendisini tanırsa Allah’ını tanır demişlerdir?
Ey Ebu Şakir! Şu duvarın dibine koydukları taşı görüyor musun?
Sen, bu taşın hareketsiz olduğunu görüyorsun, çünkü senin gözün onun hareketsiz olduğunu görmektedir. Her kim sana taşta hareketlerin olduğunu söylerse –ki şu anda birlikte olduğumuz bizim hareketimiz sükun ve hareketsiz olduğundan – sen bunu kabul etmezsin ve dersin ki efsane üretiyor.
Eğer sen bilgi sahibi olmazsan taşın içindeki hareketin varlığını da idrak edemezsin. Belki ileride insanların bilgilerinin gelişmesiyle taşların içindeki hareketi görebilecekleri bir gün gelir. [3] (1973 yılında Amerika’da yayınlanan bilimsel bir dergide şunlar yazılmıştır: Moleküllerin hareket ettiği ilk defa lazer ışınları sayesinde açık bir şekilde fotoğraflandı. Lazerle görüntüleri yakalayan kameranın flaş süresi trilyonda bir saniyedir.
Bir trilyonda bir saniyenin bir saniye karşısındaki süresinin ne kadar kısa bir süre olduğunu bilmek istiyorsak, yirmi dört saatlik ömrümüzün on milyar yıla denk geldiğini söylememiz gerekmektedir.)
Ey Ebu Şakir! Hava senin ve öteki beşeri varlıkların yaşam kaynağı olmasına rağmen onu görmüyorsun. Fakat rüzgar çıktığı zaman onu hissedersin. Acaba havayı inkar edebilir misin?...
Ey Ebu Şakir! Yaratıcıyı inkar etmek akıl değil, cehalettir.
Ben, kendi Allah’ımı yaratmadım ve O’nu düşüncelerimde üreterek dışarı çıkarmadım. Ancak senin dediğine göre senin Allah’ın senin tarafından yaratılmıştır. Benim yaptığım ve yapacağım şey, Allah’ı daha iyi tanımak ve O’nun azametini keşfetmek için düşüncelerimden yararlanmaktır.
* Bundan kırk yıl kadar önce Fransa Strasbourg İslami Araştırmalar Merkezi tarafından Hz. İmam Cafer Sadık’ın (a.s) hayatı ve Şia mezhebi hakkında bir araştırma gerçekleştirildi. Bu araştırmaya yirminin üzerinde o günün büyük bilim adamları katıldı.
Bu bilim adamlarının arasında yalnızca iki İranlı ve Şia bilim adamı bulunmaktaydı. Birisi İmam Musa Sadr ve diğeri Dr. Hüseyin Nasır. Geriye kalanlar başka din ve mezheplerdendi.
Araştırmaya Belçika, Fransa, İtalya, Almanya, İngiltere, Amerika ve İsviçreli bilim adamları katılmıştır.
ABNA.İR

[1] - Kanın vücutta hareket ettiğinin keşfedilmesi bu yüzyılda ispatlanmıştır. İmam Cafer Sadık (aleyhi selam) insanların aklından bile geçmeyen kanın vücutta hareket ettiği sözünü 14 asır önce söylemiştir, ancak bu günümüz bilimiyle ispat edilmiş bir hakikattir.
Ama kaynağı ilahi vahiy olan ve Peygamberimizin hakiki halifesi olan İmam Cafer Sadık (a.s) bu hakikati o zaman açıkça insanlara söylemiştir. Ne zaman akledeceğiz ve Peygamber efendimizin hakiki halifelerinin peşi sıra gideceğiz?
[2] - İmam Cafer Sadık’ın (a.s) bu mucize dolu sözlerini bu konuda uzmanlaşmış konunun ehli bilim adamları açıklamalıdır. Acaba 14 asır önce insan ve tabiat hakkında bu tür sözlerin sarf edilmesinin mucizeden başka bir izahı var mıdır? Acaba sadece bu söz bile
İmam Cafer Sadık (a.s) ve Ehlibeyt mektebinin hakkaniyetini ortaya koymuyor mu? Acaba Ehlibeyt mektebinin kurtulan fırka ve fırka-ı Naciye olduğunu anlamak için bunca delil yeterli değil midir?...
[3] - İmam Cafer Sadık (a.s.) bu sözüyle ileride bilimin gelişmesiyle taşların içindeki hareketlerin keşfedileceğini de açıklayarak ayrı bir mucize ortaya koymaktadır.

Çağının insanları tarafından idrak edilemeyen mükemmel bir yazı

Hadisler Işığında Kur’an Nedir
Sorusuna Cevap
Hüseyin b. Halid, Hz. Ali b. Musa er- Rıza’dan (aleyhi selâm) şöyle rivayet etmiştir:
Dedim ki: “Ey Allah Resulünün oğlu! Bana Kur’an hakkında bilgi ver. Acaba Kur’an yaratan mıdır, yoksa yaratılan mı?”
Buyurdu ki: “Ne yaratandır, ne de yaratılan. Sadece Allah Azze ve Celle’nin sözüdür.”
Reyyan bin Salt, İmam Rıza’dan (aleyhi selâm) şöyle rivayet etmiştir:
İmam Rıza’ya (aleyhi selâm) dedim ki: “Kur’an hakkında ne buyurursunuz?”
Buyurdular ki: “Kur'an Allah'ın kelâmıdır. Ne ondan öne geçin, ne de ondan gayrsinden hidayet dileyin. Aksi takdirde sapıklığa düşersiniz.

***   ***     ***

Muhammed b. Salim, babasından şöyle nakletmiştir:

Hz. Cafer b. Muhammed’e (İmam Cafer Sadık aleyhi selâm) şöyle bir soru sordum ve dedim ki: “Kur’an hakkında ne buyurursunuz?”

Buyurdu ki: “Allah’ın kelâmı, O’nun sözü, O’nun vahyi, O’nun indirdiği bir kitaptır. ‘Ona ne önünden ne de ardından batıl gelemez. O, hüküm ve hikmet sahibi, övülmeye lâyık olan Allah tarafından indirilmiştir. (Fussilet, 42)”

*** ***   ***

Muhammed b. İsa b. Ubeyd el- Yaktin, şöyle rivayet etmiştir:

Hz. Ali b. Muhammed b. Ali b. Musa er- Rıza (İmam Hadi aleyhi selâm) Bağdat’ta bazı Şialarına şöyle bir mektup yazdı: “Rahman ve Rahîm olan Allah’ın adı ile. Allah bizi ve seni fitneden korusun. Eğer böyle yaparsa hakikaten büyük bir nimette bulunmuştur ve eğer böyle yapmazsa helakettir. Biz, Kur’an hakkında bahs ve cidalin bidat olduğuna inanıyoruz. Onun hakkında soru soranda, cevap veren de bu bidatte ortaktır. Soru soran kişi kendisini ilgilendirmeyen şeyin peşinde koşmakta, cevap verende kendisine gerekli olmayan yükümlülüğün altına girmekte. Allah Azze ve Celle’dan başka yaratıcı yoktur. O’nun dışındakiler yaratılmıştır. Kur’an Allah’ın kelâmıdır. Kendince ona isim koyma ki sapıklardan olursun. Allah bizi ve seni gizlide rablerinden korkanlardan ve kıyamet gününe iştiyak duyanlardan karar kılsın.”

***   ****  ***

Süleyman b. Cafer el- Caferî, Hz. Ebu’l Hasan Musa b. Cafer’den (İmam Kazım aleyhi selâm) şöyle rivayet etmiştir:

“Ey Allah Resulünün oğlu! Kur’an hakkındaki görüşünüz nedir? Bu konu hakkında aramızda ihtilâflar var. Bazıları onun yaratılmış olduğunu, bazıları da yaratılmış olmadığını ileri sürmektedir.”

Buyurdu ki: “Ben onların Kur’an hakkında söylediklerini demiyorum, sadece şunu diyorum ki Kur’an Allah’ın kelâmı ve sözüdür.”

*** *** ***

Esabağ b. Nubate, Müminlerin Emiri Hz. Ali’den (aleyhi selâm) şöyle rivayet etmiştir:

Müminlerin Emiri Ali b. Ebu Talib (aleyhi selâm) haricîlerin önünde durarak, onlara nasihat etti ve tezekkür vererek savaştan kaçınmalarını isteyerek onlara şöyle buyurdu: “Benden ne diye hıncınızı çıkarmaya çalışıyorsunuz? Acaba ben Allah’a ve Resulüne ilk iman eden kişi değil miyim?” dediler ki: “Evet öyledir. Ama sen Allah’ın dininde Ebu Musa Eşeri’ye hakem karar kıldın.” Buyurdu ki: “Allah’a and olsun ki ben mahlûklardan kimseyi hakem karar kılmadım, sadece Kur’an’ı hakem karar kıldım. Eğer kendi işimde yenilgiye düşmeyip, görüşüme muhalefet edilmiş olmasaydı, benimle savaş ateşini körükleyen savaş ehli kişiler arasındaki savaşa razı olmazdım, sadece kâfir ve cahillerin hoşuna gitmese bile Allah’ın kelâmını yüceltmek ve O’nun dinine yardım etmek için bu işe girerdim.”[1]

*** *** ***

Abdurrahim el-Kasir şöyle rivayet etmiştir:

Abdulmelik b. A'yen eliyle Hz. Ebu Abdullah’a (İmam Cafer Sadık aleyhi selâm) şöyle bir mektup yazdım:

"Size kurban olayım. İnsanlar bazı şeyler hakkında ihtilâf etmektedir. Bundan dolayı size bunları yazıyorum. Eğer uygun görürsen yazdıklarımın tamamını açıklamanı istiyorum. Irak'ta bir grup insan ortaya çıkmış ve marifet ve inkâr hakkında ihtilâfa düşmüşlerdir. Size feda olayım bana söyler misin, bu ikisi yaratılmış mıdır? Kur’an hakkında da ihtilâfa düşmüşlerdir. Bazıları Kur’an’ın Allah’ın kelâmı, ama yaratılmamış olduğunu, bazıları da Allah’ın kelâmı olduğunu, ama yaratılmış olduğunu iddia etmektedirler. Aynı şekilde yapabilirlik fiilden önce mi, yoksa fiille birlikte mi oluşur? Bunun hakkında da açıklama yapın, çünkü bu hususta da ashabımız ihtilâfa düşmüştür. Allah Tebareke ve Teâlâ hakkında da bana açıklama yapın. Allah şekil ve suretle vasfedilebilinir mi? Eğer uygun görürsen -Allah beni sana feda etsin- bana tevhid ve hareketle ilgili sahih düşünce¬yi bildirmeni istiyorum. Acaba hareket mahlûk mudur, yoksa mahlûk değil midir? Ve aynı şekilde imanın ne olduğu hakkında da bana doğru görüşü bildirmenizi istiyorum.”

İmam bana Abdulmelik b. A'yen eliyle şu cevabı yazdı: “Marifetin ne olduğu hakkında sordun. Öyleyse bil ki – Allah sana rahmet etsin- kuşkusuz marifet Allah Azze ve Celle’nin mahlûkların kalbinde yarattığıdır. Aynı şekilde inkâr da Allah’ın mahlûkların kalbinde yarattığıdır. Kulların onları yaratmada bir payları yoktur. Kulların onları (marifet ve inkârı) elde edebilme seçime hakları vardır. Dolayısıyla onların imanı istemeleri marifeti seçtikleri anlamına gelir ve netice de onunla mümin ve arif olurlar. Küfrü istemeleri de inkârı seçtikleri anlamına gelir ve netice de kâfir, inkârcı ve sapkın olurlar. İşte bu Allah’dan onlar için bir başarı ve Allah’ın yardımcısız bıraktığı kişilerin zilletidir. Dolayısıyla kullar kendi seçimleri ve kazançlarıyla Allah onları cezalandırır veya mükâfat verir.

Allah sana rahmet etsin. Kur’an ve insanların onun hakkındaki ihtilâfları hakkında sormuştun. Kur’an sonradan meydana getirilmiş, içinde yalanı olmayan Allah’ın sözüdür. Allah’la birlikte ezeli değildir, Allah’ın zikri yücedir. Allah bu atıftan yücedir, büyüktür, münezzehtir. Allah Azze ve Celle, Allah’tan başka bilinen ve bilinmeyen hiçbir şey olmadan vardı. Allah Azze ve Celle konuşan, dileyen, hareket eden ve yapan olmadan vardı. Rabbimiz aziz ve celildir. Tüm bu sıfatların hepsi sonradan oluşturulmuş ve oluşturulma işi O’nun işlerindendir. Rabbimiz üstün ve büyüktür. Kur’an, içinde yalan olmayan Allah’ın kelâmıdır. Onda sizden önceki ve sonrakilerin haberleri vardır. Allah katından Allah’ın elçisi Muhammed’e (sallallahu aleyhi ve âlih) indirilmiştir.

Allah sana rahmet etsin. Yapabilirlik fiili hakkında sormuştun. Allah Azze ve Celle kulu yarattı ve onun için âlet ve sıhhat karar kıldı. Yapabilirlik, güç anlamındadır. Kulun güç vasıtasıyla hareket ederek fiilleri yapabilmesidir. Bir işi dilemeyene kadar hiçbir hareket söz konusu olmaz. Dilemek, insanda terkip olmuş, Allah Azze ve Celle’nin yarattığı isteğe ek olan bir özelliktir. Dolayısıyla her ne zaman insandaki istek harekete geçer ve bir şeyi isterse onu dilemiş olur. İşte bundan dolayı insana (dileyen) irade eden denmiştir. Her ne zaman bir şeyi yapmayı irade eder ve yaparsa bunu yapabilirlik kuvvesi ve hareketle yapmış olur. Bundan dolayı kula (mustati) yapabilen ve (mutaharrik) hareket eden denmiştir. Her ne zaman insanın hareket etmesini sağlayan güç ve sıhhat olan âlet insanda olduğu halde bir işi yapmayı irade etmez ve sakin kalırsa, insanın fiil ve eylemi isteğin sakinliğinden dolayı sükûn olur. Bundan dolayı ona sakin derler ve sükûnla nitelendirilir. Dolayısıyla insan kendisinde karışmış olan isteğinin hareket etmesiyle bir fiili ister ve ondaki karışım gücüyle o istek hareket ederse ve fiilleri gerçekleştirdiği âleti kullanırsa hareket ettiği sırada fiil ondan oluşmuş olur ve onu kesbederek elde etmiş olur. Bundan dolayı ona fail, mutaharrik (hareket eden), muktesib (elde eden), mustati (yapabilen) denir. Acaba bunların tümünün insanların vasfedildiği sıfatlar olduğunu görmüyor musun?

Allah sana rahmet etsin, "tevhidle ilgili bir soru sordun ve çevrendekilerin düşüncelerini" (sahihliğini) öğrenmek istedin.

Şunu bil ki, "Benzeri hiçbir şey olmayan, işiten ve gören yüce Allah…" (Şura, 11) O'nu yarattıklarına benzeterek vasfeden iftiracıların nitelemelerinden münezzehtir Allah Tebareke ve Teâlâ. Bil ki, Allah sana rahmet etsin, tevhidle ilgili sahih düşünce, doğru mezhep, Kur'ân'da yer alan ve Allah Azze ve Celle’nin, sıfatlarıyla ilgili açıklamalardır. O halde sen de aşırı tenzihçi bir yaklaşımla ilâhî varlığı temelden geçersiz kılan iptal anlayışı ile O'nu yarattıkla¬rına benzeten anlayışı olumsuzlayıcı bir yaklaşım içinde ol.

Ne, ilâhî varlığı temelden iptal eden olumsuzlayıcı anlayış doğrudur.

Ne de O'nu yarattıklarına benzeten teşbihçi anlayış.

Allah sabittir, vardır. Bunun dışında O'nu niteleyenlerin nitelemelerinden mü¬nezzehtir, yücedir. Allah’ı vasfederken Kur'ân'ın çizdiği sınırların dışına taşmayın; yoksa size apaçık beyan (açıklama) geldikten sonra sapmış olursunuz.”[2]

Allah sana rahmet etsin. İman hakkında sormuştun. İman dille ikrar, kalple bağlılık, azalarla amel etmektir. Dolayısıyla imanın bazı kısımları bazı kısımlarındandır. Bazen kul mümin olmadan önce Müslüman olabilir, ama Müslüman olmadan mümin olamaz. İslâm, imandan önce ve onunla ortaktır. Her ne zaman kul, Allah Azze ve Celle’nin yasakladığı büyük günahlardan bir günahı veya küçük günahlardan bir günahı işlerse, imandan dışarı çıkmış olur ve iman ismi ondan düşmüş olur. O zaman onun için İslâm ismi sabit olur. Her ne zaman tövbe ve istiğfar ederse imanı geri gelir. Bu onu küfür ve inkâra ulaştırmaz. Her ne zaman helâl bir şeye haram, haram bir şeye helâl der ve dediği şeye inanırsa o zaman iman ve İslâm’dan çıkmış ve kâfir olmuştur. Bu aynen bir adamın hareme giderek oradan da kabe’ye girip orada pis ve necis bir iş yapıp, yaptıklarından dolayı boynunun vurulmasına ve cehenneme gitmesine benzer.”[3]

ABNA.İR

--------------------------------------------------------------------------------

[1]-  Şeyh Saduk (r.a) konu hakkında şunları söylemiştir: Kur’an’da şöyle yer almıştır: “Kur’an Allah’ın kelamı, Allah’ın vahyi, Allah’ın sözü ve Allah’ın kitabıdır. Onda onun mahlûk olduğuna dair bir açıklama gelmemiştir. Biz de onun için Kur’an’ın mahlûk olduğu sözünden imtina ediyoruz. Zira “mahlûk” kelimesi sözlükte bazen tekzip anlamında kullanılmıştır. İnsanlar: “mahlûkun sözüdür” yani yalan bir sözdür. Derler. Allah tebareke ve Teâlâ şöyle buyurmuştur: “İnnema ta'budune min dunillahi evsanev ve tahlukune ifka” “Siz Allah'ı bırakıp birtakım putlara tapıyor, bir takım yalanlar uyduruyorsunuz. (Ankebut, 17)” yani yalan uyduruyorsunuz. Yine Allah Teâlâ tevhidi yalanlayanların durumunu anlatırken şöyle buyurmaktadır: “Ma semi'na bihaza fil milletil ahirah, in haza illahtilâk” “Biz bunu (babalarımızın bağlı olduğu) öteki dinde işitmedik. Bu ancak bir uydurmadır! (Sad, 7)" yani yalan ve uydurmadır. Her kim Kur’an’ın tekzip anlamında mahlûk olduğunu iddia ederse kafir olur. Ve kim yalan olmayan anlamında mahlûk olmadığını söylerse doğru ve hakkı söylemiştir. Kim Kur’an’ın hadis olmadığı, nazil olmadığı ve korunmadığı anlamında, onun mahlûk olmadığını iddia ederse kesinlikle hataya düşmüş ve haksız ve doğru olmayan bir sözü söylemiş olur. Tüm Müslümanlar, Kur’an’ın aziz ve celil Allah’ın mecaz olmayan hakikat sözü olduğunda ittifak etmişlerdir. Her kim bunun dışında bir şey derse batıl ve inkârcı bir söz söylemiş olur. Biz Kur’an’ı tafsilatlı ama birbirine bağlı, bazı kısımları bazı kısımlarından farklı, nasih ayetlerin mensuh ayetlerden sonra geldiği gibi, bazılarının bazılarından önce geldiğini biliyoruz. Böyle özellikleri olan bir şey eğer hadis olmazsa sonradan oluşturulmuş hadis şeylerin delaleti batıl olur, onların hadis olduklarının nihayetlikleri, ayrılık ve birliktelikleri yoluyla ispatı mümkün olmazdı.

Ayrı bir konu ise: Akılların şahadeti ve ümmetin ittifakı ile aziz ve celil Allah’ın sözünde sadık olmasıdır. Hakikaten bilinmektedir ki “yalan” varlığı olmayan bir şeyden haber vermektir. Allah azze ve celle “Firavun” hakkında şöyle buyurmuştur: “Sizin en yüce Rabbiniz benim. (Naziat, 24)” Hz. Nuh (aleyhi selâm) hakkında şöyle buyurmuştur: “Nuh, gemiden uzakta bulunan oğluna: Yavrucuğum! (Sen de) bizimle beraber bin, kâfirlerle beraber olma! diye seslendi. (Hud, 42)” Eğer bu söz ve haber kadim (her zaman var) olsaydı, bu söz Firavun’dan önce ve Firavun’un haber verdiği şeyden önce olması gerekirdi ve bu da yalandır. Ve eğer Firavun’un sözünden sonra oluşsaydı bu da hadis olduğuna delalet eder. Çünkü yoktu sonradan oluşturuldu.

Başka bir konu ise şudur: Allah azze ve celle şöyle buyurmuştur: “Hakikaten, biz dilersek sana vahyettiğimizi ortadan kaldırırız… (İsra, 86)” ve şöyle buyurmuştur: “Biz, bir âyetin hükmünü yürürlükten kaldırır veya onu unutturursak (ertelersek) mutlaka daha iyisini veya benzerini getiririz. (Bakara, 106)” Onun benzeri olan veya vücuda geldikten sonra yokluğu mümkün olan şeyin hadis olması kaçınılmazdır.

[2]— Olumsuzlama mezhebinden maksat, sıfatların anlamlarını yüce Allah'tan olumsuzlamaktır. Mutezile mezhebinin yaklaşımım buna örnek gösterebiliriz. Olumlu sıfatların, karşıtlarının olumsuzlanması şeklinde algılanması da bu anlama gelir. Örneğin, "Allah'ın kadir olmasının anlamı, O'nun aciz ol¬mamasıdır. Âlim olmasının anlamı, cahil olmamasıdır." demek gibi.

Teşbih mezhebinden maksat da, yüce Allah'ın başkalarına benzetilmesidir. -Oysa benzeri hiçbir şey yoktur.- Yani bizdeki gibi, anlamlan sınırlı, başkalarından bu özellikleriyle ayrılan sıfatların, O'nun açısından da olumlanması. O'nun kudretinin bizim kudretimiz, O'nun ilminin bizim ilmimiz gibi olması yani. Eğer O'nun bizimkine benzer sıfatları olursa, bizimkine benzer ihtiyaçları da olur. O zaman da "varlığı zorunlu ilâh" olamaz. Allah bundan münezzehtir.

Teşbihsiz olumlama: O'nun için asıl anlamlarıyla bazı sıfatların olumlanmasıdır. Bu arada bu sıfatlar açısından, mümkün nitelikli varlıklarda rastlandığı türden sınırlandırıcı özelliklerin olumsuzlanması gerekir. Yani sıfat olumlanmalı, ama sıfatın sınırlılığı olumsuzlanmalıdır. [el-Mîzan, c.7, s.61]

[3]—Şia'nın büyük alimlerinden Şeyh Saduk (r.a) konu hakkında şöyle buyurmakta: Hadisteki “yaratılmamıştan” maksat sonradan oluşturulmuş anlamında değildir, içinde yalan yoktur anlamındadır. Çünkü imam “gayru ezeliyin me’allah Teala zikruhu” demiştir.

 Hadisler Işığında Kur’an Nedir

Dinin Değişmezliği ve Dünyanın Değişkenliği
Dinin Değişmezliği ve Dünyanın Değişkenliği Nasıl olur da bir din beşerin tarihin sonuna kadar gereksinim duyduğu her şeye sahip olacağı bir konumda olabilir?
Bu kadar değişim ve başkalaşım içinde olan beşere, bir din nasıl olur da sürekli olarak kavuzluk edebilir? Bir grup aydın kendini bu sorular karşısında cevapsız bulunca tümüyle bu iddiadan vazgeçmiş ve dinin son oluşunun sırrını ve dinin son oluşunun sırrının, akli ve fikri gelişim sebebiyle beşerin ilahi hidayetten ihtiyaçsız kalışı olduğunu kabul etmişlerdir. Bu grup aydınlar şöyle diyor: “Hatemiyet (İslam’ın son din oluşu) insanların artık dinden müstağni kalacağı bir düzeye erişmiş olduğu anlamını ifade eder.”
Bu da eskiden İkbal Lahuri ve ondan önce de başkalarının dillendirdiği bir iddiadır. Bu konuyu yeni bir şekle büründürmek için de şöyle beyan etmektedirler: “Dinden ihtiyaçsızlık içinde oluş iki türlüdür: Kınanmış ve doğru olmayan ihtiyaçsızlık ile beğenilmiş ve övülmüş ihtiyaçsızlık. Kınanmış ve doğru olmayan ihtiyaçsızlık insanın bir şeye gerçekte ihtiyacı olduğu halde bunu temin etmek istememesi ve ihtiyaçsızlık iddiasında bulunmasıdır.
Bu tür bir ihtiyaçsızlık iddiası kınanmış ve doğru olmayan bir ihtiyaçsızlıktır. Birisi hasta olup doktor ve tedaviye ihtiyacı olduğu halde bunun peşice gitmezse ve, “benim doktor ve tedaviye hiç ihtiyacım yok” derse bu ihtiyaçsızlık iddiası kınanmış ve doğru olmayan bir ihtiyaçsızlıktır. Ama başka bir türlü ihtiyaçsızlık da vardır ki övülmüş ve beğenilmiş bir ihtiyaçsızlıktır. Bu da şudur: İnsanın doktora ihtiyacı olur, doktora gider, doktor da onu tedavi etmek için çaba gösterir.
Böyle bir tedavi neticesinde insan iyileşir ve doktordan müstağni bir halde kavuşur. Burada doktor gerçekte, neticesi hastasıyla ilişkisini kesmek olan bir işe koyulmaktadır. Doktor bu durumda hastayla ilişkisini sürdürmek isterse, hastasının hastalığının devam etmesi için çaba göstermeli ve böylece hastanın sürekli olarak kendisine gelip gitmesini sağlamalıdır.
Şefkatli doktor görevini en iyi şekilde yapmak için didinir ve bu çabası hastasıyla olan ilişkisini kesilmesiyle sonuçlanır. Eğer doktor işini doğru yapacak olursa hasta şifa bulur ve sıhhatine kavuşunca da artık doktora ihtiyacı kalmaz olur.
Öğretmen ve öğrenci ilişkisi de bu tür bir ilişkidir. Öğretmen görevini yerine getirmek isterse bu görevi öğrencisini artık öğretmene ihtiyaç duymayacağı bir düzeye eriştirmesi için çaba göstermesini gerektirir. Dolayısıyla şefkatli bir öğretmen neticede öğrencisiyle olan ilişkisinin kopacağı bir işe koyulur ve böylece de öğrencisi artık öğrenci olarak kalmaz. Böylece kendisi de bu öğretmenin yanı başında ayrı bir öğretmen olur.” Daha sonra da bu grup şöyle demişlerdir: “Peygamberler de işte böyle yapmışlardır.
Yani Peygamberler şefkatli bir doktor gibi insanlığa bir takım bilgiler öğretmişler ve bu öğretiler neticesinde beşeriyet artık Peygamberlere ihtiyaç duymayacağı bir düzeye yükselmektedirler. Nitekim hasta da şifa bulduktan sonra artık doktora hiç bir ihtiyaç duymamakta ve öğrenci öğretmen olduktan sonra artık öğretmene ihtiyaç duymamaktadır.”
Bunların görüşünde İslam’ın son din oluşunun sırrı da ve “Hz. Muhammed’in (s.a.a) gelişiyle insanların artık yeni bir peygamberden müstağni olmuşlardır” diyen İkbal Lahuri’nin maksadı da budur. Yani Hz. Peygamber’in (s.a.a) öğretileri insanlar arasında yayılmakta ve böylece insanlar artık yeni bir öğretiye ihtiyaç duymamakta, yeni bir peygambere gereksinim duymamaktadır.
Ama insanın dine olan ihtiyacının delili, insanın akıl, his ve tecrübelerle elde ettiği bir takım şeylerin varlığıdır. Bu konu, yani duyu organlarımızın sınırlılık arz etmesi özellikle felsefi konularda aklın onayladığı bir husus olup ona Kur’an’da şöyle işaret etmiştir: “Size bilmediğiniz şeyleri öğretti.”Bu esas üzere hiç bir insan dinden müstağni olacağı bir makama erişemez.

Öte yandan eğer böyle bir şey doğru olsaydı İslam’ın zuhurundan bir veya birkaç yüzyıl sonra insanoğlu artık dine ihtiyacı kalmadığını ortaya koyar ve aklıyla bir yolu kat etmeye çalışırdı. Oysa çağdaş tarih böyle bir şeyin doğru olmadığının en açık kanıtıdır. İnsan oğlu tarih boyunca dinden müstağni olduğunu ifade etmediği gibi, din karşısında isyan ettikten, Rönesans’tan ve bu yolda bir çok acılara katlandıktan sonra bugün an be an dine daha da bir yakınlaşmakta ve dine olan ihtiyacını daha fazla hissetmektedir.
Başka bir grup aydınlar ise bu sorular karşısında, “tekamül etmiş din” teorisini kabul etmişler ve son dinin beşerin gelişim süreciyle birlikte gelişim arz ettiğini ve kemale ulaştığını iddia etmişlerdir. Onlara göre din sürekli olarak çağın gerekleriyle uyumlu bir şekilde gelişim içindedir. Bu düşünce sonuç olarak dinin temellerinin de değişim içinde olduğunu iddia ve dini öğretilerin kalıcılığını inkar etmiş oldu.
Başka bir grup ise bu sonuca teveccüh ederek ve din ile din ile dini öğretileri bir birinden ayrıt ederek sorunu halletmenin yanı sıra bu bozuk neticeden sakınmaya çalışmışlardır. Onlar şöyle diyorlar: “Dinin aslı sabittir, ama dini öğretiler değişkendir ve gelişim çizgisinde beşeri öğretilerle aynı seviyededir” Bu kimseler değişken ve yok olmaya maruz olan bir şeyin mukaddes olamayacağına teveccüh ettikleri için dinin sabit veya mukaddes olduğunu ifade etmişler, dini öğretilerin ise değişken ve mukaddes olmayan öğretiler olduğunu ifade etmişlerdir.
Onlara göre insanoğlunun elde ettiği bilgiler, dini bilgilerdir ve din sürekli olarak kendi uzlet köşesinde ellerin ulaşamayacağı bir konumda durmaktadır. Böyle bir din mürsel din tanımının dışında kalmaktadır. Zira ifade ettiğimiz gibi mürsel din insanoğlunun hidayeti için Allah-u Teala tarafından Peygamberleri vesilesiyle beyan edilen konulardır.
Dolayısıyla beyan edilen ve dini metinlerde yer alan şeyler dindir. Bu esas üzere dini bilginin zaruri değişim ve başkalaşımı hususunda ısrar edecek olursak gerçekte dini de değişime uğratmış ve bir önceki çözüm yolunu yeni bir örtü altında armağan etmiş oluruz. Netice olarak da, “Böyle bir din mukaddes olamaz.” sorununa düçar olmuş oluruz.
İslami İnsanbilimi İslam’ın insan hakkındaki portrelerini ortaya koymaktadır. İnsanın gerçeği hakkında daha önce de söylediğimiz gibi  burada çok önemli iki görüş vardır. Bu görüşlerden birine göre İnsanoğlunun cevheri bir tek şeydir ve kültürel, toplumsal, ekonomik ve siyasi farklılıklar ise ilintilere, ilave edilenlere aittir.
Bunun karşısında yer alan başka bir görüşe ise İnsanoğlunun cevheri çeşitli zamanlarda veya çeşitli topluluklar arasında birbiriyle farklılık içindedir. Birinci görüşü bütün dini gruplar, irfani fırkalar, ilim dalları ve felsefi ekollerin çoğu kabul etmiştir. Gerçi bu yegane gerçeğin anlamı hususunda da çeşitli yollara gidilmiş ve garklı görüşler ortaya çıkmıştır.

İkinci görüşü ise son dönem felsefi ekollerden bazısı kabul etmiş ve insan gerçeğinin kültürel bir kimlik olduğunu iddia ederek kültürel farklılıkların insanın zati farklılığına sebep olacağını ifade etmişlerdir. Bazı kimseler ise geleneksel insan ve modern insan kavramlarını ortaya atarak insan gerçeğinin, rönesans  dini ıslah  ve aydınlık  çağlarında ortaya çıkan şeyler sebebiyle değişim içine girmiş ve geleneksel insan, modern insan haline dönüşmüştür.
Ama gerçekte kültürlerin alışveriş neticesinde ortaya çıkan değişiklikler sadece insanoğlunun hayati ilişkileri ve ilintileriyle ilgilidir. Dolayısıyla bu gerçeğin özü ve bu kimliğin zatı/özdeği olduğu gibi dokunulmamış bir halde yerinde durmaktadır. İslam’a göre gerek bir zaman biriminde yer alan fertler ve gerekse farklı zamanlarda yer alan çeşitli insanlar kültür, bilgi, edep ve gelenek açısından birbirinden farklı da olsa bir tür ortak kimlik birlikteliğine sahiptir.
İnsanın tek kimliği hem Kur’an’ın tanıklık ettiği, hem felsefi görüşün gerektirdiği ve hem de tabii ilimler ve insani bilimler alanında emprik bilgilerin ortaya koyduğu bir realitedir Kur’an’a göre insan bir taraftan ilahi fıtrat ve bir taraftan da maddi tabiata sahip olan bir varlıktır. Fıtrat onu öğretilere, maneviyata ve hayırlara doğru çağırmakta, tabiat ise onu maddiyat aşağılığına, şehvete ve kötülüğe davet etmektedir. İnsanoğlunun hayatı tabiat ve fıtrat arasındaki savaş sahnesidir.
Eğer insanın tabiatı fıtratına galebe çalarsa ve o da tabiat yolunu tutturursa Kur’an’a göre böyle bir insan alaşağı olmuş ve sapmış bir insandır. Ama eğer fıtratı galip gelir ve tabiatı fıtratı yolunda karar kılarsa, bu taktirde bu insan hidayet yolunda yer almış bir insan olur ve hak yoluna adım atmış sayılır. Kur’an’da insanlar arasında bazen fazilet ve bazen de rezalet makamında bir takım ortak şeyler zikredilmektedir.
Elbette bunların hiç birisi insanların bu faziletler veya rezaletlere bilfiil sahip olduğu anlamında değildir. Aksine maksat insanlığa hem faziletler ve hem de rezaletler için gerekli bir ortamın varlığını ifade etmektedir. Kur’an, bir yerde şöyle buyurmaktadır: İnsanların fıtratı ilahidir: “Allah’ın insanları üzerinde yarattığı fıtrat” Bir başka yerde ise: “Şüphesiz insan ihtiraslı (tahammülsüz) yaratılmıştır.”
Bir yerde insanın faziletinden bahsetmekte, bir yerde de sabırsızlığını, zayıflığını ve tamahkarlığını dile getirmektedir. Bu iki beyandan hiç birisi insanların dünyaya geldiğinde bilfiil fazilet veya rezaletlere sahip olduğu anlamında değildir. Allah Tebarek ve Teala insan hakkında şöyle buyurmaktadır: “Allah sizleri annelerinizin karnından bir şey bilmez bir halde çıkardı.”
Rivayette de yer aldığı üzere insan oğlu fıtrat üzere doğmakta ve bu fıtratlar tertemiz fıtratlardır. O halde Kur’an ve rivayetlere göre insan, bu aleme ayak bastığında hiç bir ilmi ve bilgisi olmayan bir varlıktır. Sadece ilahi bir fıtrata sahiptir.
Ama aynı zamanda tabiatında maddiyata doğru bir eğilim vardır. Alem sahnesine girdiği zaman gerçekte bir taraftan bilgi ve marifeti başlatmakta ve bir yandan da tabiat veya fıtrat sahnesinde yer almaktadır. Bu Kur’an’ın insana bakış açısıdır ve insanların farklı görünümlerinin ötesinde tek bir batın görmektedir. Felsefi açıdan da olay bu şekildedir. Gerek antik Yunan’da, gerek İslam’da ve gerekse de çağdaş batıda yer alan felsefi ekoller sürekli insana birlikçi/vahdet bakış açısıyla bakmış ve bu tümel portreyi insanların genel kimliği olarak takdim etmişlerdir.
Bu portre İslam’ın sunduğu ve insanların fıtratını temiz bildiği esasınca iyimser portre de olabilir veya tarihi Hıristiyanlığın takdim edip insanları aşağılık, günahkar ve tabiatlarını çirkin ve kirli bildiği esasınca kötümser portre de olabilir.
Gerçi dini düşüncelerde ve felsefi ekollerde insan hakkında ortaya konular portreler her ne kadar birbirinden farklı olsa da tümü bu konuda birbiriyle ortaklık içindedir ve insan için bütün bu farklılıklara rağmen bir tek kimlik öngörmüştür.

Dinin Değişmezliği ve Dünyanın Değişkenliği

İnsan bazen Kur’an, bazen dua, bazen akait, bazen şiir... bazen de hikaye okumak ister. Hikâyeler içerisinde en güzel ve doğru olan, Kur’an ve hadis kitaplarında geçen hikâyelerdir. Eğer hikâyeler Ehl-i Beyt’ten ve de onlarla ilgili olursa o zaman daha çok çekici ve şirin olur. Kur’an ve hadislerde geçen kıssaların hepsi öğüt ve ibret vericidirler. Bu çeşit kıssalarda gerçekten hisseler vardır.
Bu zamanda halkımız genellikle ilmi kitaplar okumaya fazla rağbet göstermiyorlar; çünkü ilmi kitaplar, bir takım ıstılah ve terimler içerdiğinden dolayı ağır ve yorucu oluyor. Ama kıssa ve hikâyeler öyle olmadıklarından dolayı normal insanlar daha çok o çeşit kitaplara rağbet ediyor.

Author

Editor

Number of volumes

Publish location

İbretli Öyküler 2.Cilt

Bu kitapta belirtilen belgelerin de ortaya koyduğu üzere, İslâm toplumsal emniyeti sağladığı gibi, sosyal ortamı medenîleşmeye hazır bir hâle de getirmektedir. İslâm'ın çeşitli Müslüman milliyetler arasında barış ve anlaşma sağlayan özel prensip ve dikkati bir yandan; diğer milliyetlere karşı taassuptan uzak görüşü de diğer yandan el ele vererek milletler arasında gayet yakın bir ilişkinin kurulmasına neden olmakta, bu da medeniyetin yerleşip yayılmasını takviye etmektedir...

Avrupa ve Amerika kıtalarında yıllarca gündemden düşmeyen ve bizzat batılılar tarafından birkaç dile çevrilerek incelenen bu eser, Türk Müslümanın da en önemli acısı olan "batıyı kıble edinen" hastalığını başarıyla irdelemekte; onuru ve bilimi Müslümanlardan öğrenen batı kavminin dünkü ve bugünkü konumunu ele alarak Müslümanların bugünkü hâlinin "batıyı taklit edip, İslâm'dan kopuş"tan kaynaklandığını ilginç örneklerle hatırlatmakta ve maneviyattan uzaklaşan batının bugünkü koflaşmış hâlini bizzat batının istatistikleri ve batılı bilim adamlarının itiraflarıyla belgelemektedir...

Publisher

İslam ve Batı Uygarlığının Çehresi

Asrımızın büyük müfessir, fakih ve filozofu merhum Ayetullah Allâme Tabatabaî, Kur’ânî ve aklî delillere dayanarak, İslâm’ın bütün hayatı içeren sonsuz bir din olduğunu, tüm beşer sistemlerinin İslâmî ahkâmın mukabilinde güçsüz kaldığını bu kitabında açık ve seçik bir şekilde ortaya koymuştur. Bu değerli eserinde İslâm’ın sosyal bir din olduğunu, topluma verdiği önemi ve toplum sorunlarına getirdiği çözümleri, öz ama genel anlamıyla güzel bir şekilde kaleme almıştır.

Türkiye’de İslâm Sosyolojisi üzerinde yayınlanan eserlere, diğer bir eser ilâve etmek için Müslüman kardeşlerimize yararlı olacağını umarak bu kitabı çevirdik.

İslam Sosyolojisi

Sosyoloji

Kitaplar

Makaleler

Dergiler

Karakterler

yayıncılar

İslami merkezler

multimedya

Mehdiyet

İslam kaynakları internet sitesi, İslam kaynaklarının toplanması, düzenlenmesi ve yayınlanmasını sağlayan genel bir sitedir. Bu kaynaklar, İslam’ın ilk günlerinden itibaren mesaj getiren (Hz. Peygamber (s.a.a)) ve ondan sonra bu dinin büyükleri, araştırmacıları, İslami ilimler havzası alimleri ve düşünürleri tarafından sunulmaktadır.

Sosyoloji

Books

Articles