<strong>سید روح الله موسوی خمینی</strong> (۱۲۸۱-۱۳۶۸ش) مشهور به<strong> امام خمینی</strong>، رهبر انقلاب اسلامی و بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی ایران، از بزرگ‌ترین مراجع تقلید شیعه در قرن چهاردهم هجری قمری.

<strong>ولادت</strong>
امام خمینی در روز بیستم جمادى الآخره (روز ولادت فاطمه زهرا(س)) ۱۳۲۰ق، مطابق با اول مهر ۱۲۸۱ش و ۲۴ سپتامبر ۱۹۰۲م دیده به جهان گشود. جد اعلاى او، «سید حیدر موسوى اردبیلى»، همراه با پدرزن خویش، «میر سید على همدانى» براى تبلیغ دین اسلام و آئین تشیع، در قرن هشتم هجرى از ایران به کشمیر هجرت کرد.
<div><strong>شخصیت علمی و فرهنگی</strong></div>
<div>آقا سید روح‌الله با بهره‌ورى از استعداد فوق‌العاده، رشته‌هاى مختلف علوم را به‌سرعت طى کرد. علاوه بر فقه و اصول، فلسفه و عرفان را نیز در عالى‌ترین سطح نزد اساتید برجسته آن زمان (آیت‌الله حاج سید ابوالحسن رفیعى قزوینى و آیت‌الله میرزا محمدعلى شاه‌آبادى) در قم فراگرفت و در مدت ۶ سال، جهش فوق‌العاده‌اى در این علوم داشت. در سال ۱۳۱۵ش (۱۳۵۵ق) که حضرت آیت‌الله حائرى درگذشت، حاج آقا روح‌الله از چهره‌هاى سرشناس علمى حوزه علمیّه قم بشمار مى‌آمد.</div>
<div></div>
<div><strong>تحصیل و استادان</strong>
سید روح الله خمینی از سنین کودکی و نوجوانی، قسمتی از معارف متداول روز و علوم مقدماتی و سطح حوزه های دینیه، از آن جمله ادبیات عرب، منطق و فقه و اصول را نزد معلمین و علمای منطقه (نظیر آقا میرزا محمد افتخارالعلماء، مرحوم میرزا رضا نجفی خمینی، مرحوم آقا شیخ علی محمد بروجردی، مرحوم آقا شیخ محمد گلپایگانی و مرحوم آقا عباس اراکی و بیش از همه نزد برادر بزرگش آیت الله سید مرتضی پسندیده) فراگرفت و در سال ۱۲۹۷ ه.ش عازم حوزه علمیه اراک شد.</div>
<div></div>
<div><strong>تحصیل در خمین</strong></div>
<div>امام خمینی در همان کودکی درس را آغاز کردند و پس از آن به مکتب رفتند. بعد از اتمام مکتب به مدرسه‌های جدید رفتند و با پایان آن، تحصیل علوم اسلامی را در محضر دایی و برادرشان آغاز کردند.</div>
<div></div>
<div><strong>تحصیل در اراک</strong></div>
<div>سال ۱۳۳۹ ه.ق امام خمینی برای تکمیل تحصیلات خود به واسطه حضور آیت‌الله عبدالکریم حائری یزدی به اراک رفتند. در این دوره در محضر اساتیدی چون شیخ محمدعلی بروجردی و شیخ محمد گلپایگانی تلمّذ کردند.</div>
<div></div>
<div><strong>تحصیل در قم</strong></div>
<div>همزمان با عزیمت آیت‌الله حائری به قم، امام نیز به قم رفتند و در ۲۵ سالگی سطوح عالیه حوزه را به پایان رسانیدند. پس از آن با شرکت در درس آیت‌الله حائری به درجه اجتهاد نائل آمدند. از میان همه اساتید امام آن که بیش از همه روح ایشان را اشباع می‌کرد، درس عرفان نظری مرحوم محمدعلی شاه‌آبادی بود. شش سال، گاه هر روز و گاه هر چند هفته یکبار، نزد او می‌رفتند تا کنار فقه و فلسفه، عرفان را نیز بیاموزدند.</div>
<div></div>
<div><strong>تدریس و شاگردان</strong></div>
<div>حضرت امام طی سال های طولانی در حوزه علمیه قم به تدریس دوره فقه، اصول، فلسفه و عرفان و اخلاق اسلامی در مدرسه فیضیه، مسجد اعظم، مسجد محمدیه، مدرسه حاج ملا صادق، مسجد سلماسی، و... همت گماشت و در حوزه علمیه نجف نیز قریب ۱۴ سال در مسجد شیخ اعظم انصاری معارف اهل بیت و فقه را در عالی ترین سطوح تدریس نمود و در نجف بود که برای نخستین بار مبانی نظری حکومت اسلامی را در سلسله درس‌های ولایت فقیه بازگو نمود.</div>
<div>امام تدریس کتب فلسفی را در حالی که بیش از ۲۷ سال نداشتند، آغاز کردند و در کنار درس فلسفه به تدریس اخلاق همت گماردند. عمّال رضاشاه برای تعطیلی این درس فشار می‌آوردند که با مقاومت امام به نتیجه نرسیدند اما ناچار شدند برنامه درس اخلاق را از مدرسه فیضیه به مدرسه حاج ملاصادق در منطقه دوردست شهر منتقل کردند. در کنار این‌ها به تدریس دروس فقه و اصول می‌پرداختند. تدریس علوم منقول و خارج فقه و اصول را در سال ۱۳۲۵ ه.ش. همزمان با ورود آیت‌الله بروجردی به قم آغاز کردند.در تبعید در شهر نجف هم با اصرار طلبه‌ها درس را آغاز و بهمن‌ماه ۱۳۴۸ درس ولایت فقیه را در ۱۳ جلسه ارائه کردند.</div>
<div></div>
<div><strong>شاگردان</strong></div>
<div>

به گفته شاگردان ایشان درس امام خمینی از معتبرترین کانون‌های درسی حوزه محسوب می شد و در برخی از دوره ها ـ سال‌های تدریس در حوزه علمیه قم ـ شاگردان حاضر در محضر استاد به ۱۲۰۰ نفر هم رسیده بود که در میان آنان دهها تن از مجتهدین مسلم و شناخته شده حاضر بودند. از جمله شاگردان مبرز حضرت امام عبارتند از:

آیت‌الله سید جلال‌الدین آشتیانى؛
آیت‌الله عبدالله جوادى آملى؛
آیت‌الله مرتضى حائرى یزدى؛
آیت‌الله سید على خامنه‌اى؛
آیت‌الله سید مصطفى خمینى؛
آیت‌الله جعفر سبحانى؛
آیت‌الله سید موسى شبیرى زنجانى؛
آیت‌الله یوسف صانعى؛
آیت‌الله محمد فاضل لنکرانى؛
آیت‌الله محمدعلى گرامى؛
آیت‌الله حسین مظاهرى؛
آیت‌الله محمدهادى معرفت؛
آیت‌الله حسینعلى منتظرى؛
آیت‌الله محمدرضا مهدوى کنى؛
آیت‌الله حسین نورى همدانى.

</div>
<div><strong>آثار</strong></div>
<div>سیر تالیفی امام از مسائل عقلی آغاز گردیده و در زمینه اخلاقیات، فقه و اصول ادامه یافته است. در حدود ۲۷ سالگی کتاب مصباح‌الهدایه را به رشته تحریر درآوردند که بعضی از علمای بزرگ معاصر بر آن حاشیه زده‌اند. در ۲۹ سالگی شرحی بر دعای ماه رمضان نگاشتند و بعد آن کتاب اربعین حدیث. علاوه بر آن ۲۱ عنوان کتاب دیگر نگارش کرده‌اند که برخی از آن‌ها عبارتند:</div>
<div>

‏دروس تفسیر سوره حمد، جهاد اکبر یا مبارزه با نفس، نامه‌های اخلاقی، عرفانی (موسوعه جلد ۵۰)
مصباح الهدایه إلى الخلافه و الولایه؛
شرح دعاى سحر؛
شرح اربعین حدیث؛
حاشیه بر فصوص الحکم قیصرى و مصباح الأنس؛
حاشیه بر مفتاح الغیب؛
أسرار الصلوه یا معراج السالکین؛
رساله‌اى در طلب و اراده؛
حاشیه بر رساله شرح حدیث رأس الجالوت، قاضى سعید و شرح مستقلى بر حدیث؛
کشف الأسرار؛
شرح حدیث جنود عقل و جهل؛
آداب الصلاه؛
الرسائل؛
کتاب البیع؛
کتاب الطهاره؛
أنوار الهدایه فی التعلیقه على الکفایه؛
مناهج الوصول إلى علم الأصول؛
رساله فی الاجتهاد و التقلید؛
زبده الأحکام؛
المکاسب المحرمه؛
تحریر الوسیله؛
جهاد النفس یا جهاد اکبر؛
حکومت اسلامى یا ولایت فقیه؛
تفسیر سوره حمد؛
مناسک حج؛
لمحات الأصول؛
دیوان اشعار.

</div>
<div><strong>حیات سیاسی و اجتماعی</strong></div>
<div>در ۱۵ اردیبهشت‌ماه ۱۳۲۳ و در اوضاع آشفته و فضای آزادی نسبی پس از رضا پهلوی، امام در پیامی به ملت، از قیام برای خدا صحبت کرده‌اند و آن را تنها راه اصلاح دو جهان نامیده‌اند. در همین سال در پاسخ به شبهات کتاب اسرار هزارساله، به رضاخان هم تاختند و در آن ایده حکومت اسلامی و ضرورت قیام برای تشکیل آن را مطرح ساختند. در دوران مرجعیت آیت‌الله بروجردی امام از طرف ایشان عضو هیات مصلحین بودند که ماموریت اصلاح حوزه را داشت و باعث تحولاتی در حوزه شدند. در مسائل گوناگون مورد مشورت آیت‌الله بودند، مخصوصا مسائل مربوط به حکومت. یک بار در ۱۳۲۹ از طرف آیت‌الله بروجردی برای جلوگیری از اعدام عده‌ای به دیدار شاه رفتند. در مهرماه ۱۳۴۱ لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی مورد تصویب دولت قرار گرفت که طبق آن سه شرط مسلمان بودن، سوگند به کلام‌الله مجید و مرد بودن رای‌دهندگان و انتخاب‌شوندگان حذف شده بود تا زمینه حضور بهائی‌ها فراهم شود. امام در تلگرافی به عَلَم نوشتند:"مجدداً به شما نصیحت می‌کنم که به اطاعت خداوند متعال و قانون اساسی گردن نهید، و از عواقب وخیمه تخلف از قرآن واحکام علمای ملت و زعمای مسلمین و تخلف از قانون بترسید؛ و بدون موجب، مملکت را به خطر نیندازید؛ والّا علمای اسلام درباره شما از اظهار عقیده خودداری نخواهند کرد." پیام محکم امام در شرایط آن روز بی‌نظیر بود.</div>
<div></div>
<div><strong>قیام پانزده خرداد</strong></div>
<div>اندکی پس از غائله انجمن‌های ایالتی و ولایتی، شاه برای طرحی با عنوان "انقلاب سفید" اعلام رفراندوم کرد. امام در بیانیه‌ای صریح چهار روز پیش از رفراندوم، آن را مخالف اسلام و قانون اساسی قلمداد کردند.</div>
<div>در فروردین ۱۳۴۲ بعد از حمله ماموران به فیضیه امام در سخنرانی خود از سکوت بزرگان گلایه می کنند:"امروز سکوت، همراهی با دستگاه جبار است". روز بعد  بیانیه‌ای را منتشر می‌کنند و به صراحت از علما می‌خواهند که تقیّه را رها کنند و می‌افزایند: "من اکنون قلب خود را برای سرنیزه‌های مامورین شما حاضر کرده‌ام."</div>
<div>در شرایطی که ساواک از سخنرانان برای عدم تعرّض به شاه و اسرائیل تعهّد گرفته بود، امام در عاشورای سال ۱۳۴۲ در سخنرانی خود به شدّت به شاه و دخالت‌های اسرائیل انتقاد کردند. همان شب امام دستگیر شدند و از قم به تهران اعزام شدند. با قیام مردم تهران و ورامین و فشار علما، حکومت مجبور به آزادی ایشان شد.</div>
<div></div>
<div><strong>اعتراض به کاپیتولاسیون و تبعید به ترکیه</strong></div>
<div>۲۱ مهرماه ۱۳۴۳ لایحه کاپیتولاسیون در مجلس تصویب شد. خبر که به امام رسید، پیام هشدارآمیز صادر کردند. امام در ۱۳ آبان‌ماه با چند روز تاخیر به دلیل برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا دستگیر و به ترکیه تبعید شدند. اقامت امام خمینی در ترکیه یازده ماه به درازا کشید.</div>
<div></div>
<div><strong>سال‌های نجف</strong></div>
<div>امام و فرزندشان مهرماه سال ۱۳۴۴ به نجف تبعید شدند. حکومت در نظر داشت امام در حوزه نجف و در فضای دور از سیاست آن منزوی شود. در حالی که امام در طول اقامت در نجف هر روز سه ساعت به زیارت و عبادت در حرم می‌پرداختند اما پیگیری فعالیّت‌های نهضت هم با وقفه‌ روبرو نشد. امام چهار روز پس از ورود به نجف در دیدار با آیت‌الله سید محسن حکیم، وی را به قیام فرا خواندند. فروردین ۱۳۴۶ در اعتراض به لوایحی که قوانین ضد اسلامی داشت به هویدا نامه‌ای با لحن تند نوشتند.</div>
<div></div>
<div><strong>اوج گرفتن نهضت</strong></div>
<div>اول آبان ۱۳۵۶ خبر درگذشت سید مصطفی، فرزند امام، بدون سابقه بیماری موجب حیرت شد. دکتر گفته بود که وی را مسموم کرده‌اند، امام اجازه کالبدشکافی ندادند و در پیامی شرایط کشور را مصیبت بارتر دانستند. لحن پیام امام، شاه را به خشم آورد و دستور داد در مقاله روزنامه اطلاعات به امام حمله کنند. مردم در اعتراض به جسارت به امام، در قم قیام کردند که با سرکوب مواجه شد. شهرهای ایران در چهلم شهدای شهرهای پیشین ملتهب می‌شد و امام برای هر کدام از این اتفاقات پیام می‌دادند.</div>
<div></div>
<div><strong>انقلاب</strong></div>
<div>با اوج گرفتن فعالیت‌های امام، ماموران حکومت عراق خانه امام را محاصره کردند و رفت و آمد به آن را قطع کردند. با افزوده شدن فشارها تصمیم گرفتند که به سوریه بروند. امکانش فراهم نشد، به پاریس رفتند و در پاریس به مصاحبه با رسانه‌های گروهی و تبیین دلائل و برنامه‌های انقلاب اسلامی پرداختند.</div>
<div>امام پس از سال‌ها دوری از وطن، سرانجام ۱۲ بهمن‌ماه ۱۳۵۷ وارد ایران شدند و در ۱۵ بهمن‌ماه بازرگان، را نخست‌وزیر دولت موقّت و مامور تشکیل کابینه کردند. ایشان با صدور اطلاعیه‌ای در مورد حکومت نظامی ۲۱ بهمن، آن را خدعه خواندند و از مردم خواستند که به آن اعتنا نکنند که این اقدام باعث به ثمر نشستن نهضت و پیروزی انقلاب اسلامی شد. ایشان از همان ابتدا بر برگزاری رفراندوم اصرار کردند تا نهایتا در ۱۰ فرودین ۱۳۵۸ مردم در رایی قاطع به جمهوری اسلامی آری گفتند.</div>
<div></div>
<div><strong>وفات</strong></div>
<div>حضرت امام خمینى به دنبال بروز مشکل دستگاه گوارش در ۲۸ اردیبهشت ۱۳۶۸، از روز دوم خرداد تحت عمل پزشکى قرار گرفتند. به دنبال مشکل اساسى که در ساعت سه بعد ظهر ۱۳ خرداد در روند بیمارى ایشان به وجود آمده بود، در شامگاه شنبه، ساعت ۲۲ و ۲۰ دقیقه ۱۳ خرداد سال ۱۳۶۸ خورشیدى(۳ ژوئن ۱۹۸۹ م) برابر با ۲۴ شوال ۱۴۰۹ ق، در ۸۷ سالگى، روحشان از این دنیا رحلت کرده، به ملکوت اعلا پیوست.</div>
<div></div>
<div></div>

روح الله موسوی خمینی (امام خمینی)

<strong>آمنه صدر،</strong> م<strong>عروف به بنت‌الهدی</strong> و شهیده صدر (۱۳۵۷-۱۴۰۰ق/۱۹۳۷-۱۹۸۰م)، خواهر شهید سید محمدباقر صدر، از زنان نویسنده و فعال فرهنگی-سیاسی عراق در قرن چهاردهم هجری قمری بود.بنت‌الهدی صدر
او نزد برادرش سید محمدباقر صدر، شیخ زهیر الحسون و ام علی الحسون درس آموخته و به فعالیت‌های سیاسی و فرهنگی پرداخت. از فعالیت‌های وی می‌توان به تشکیل جلسات خانگی دینی، نوشتن مقاله در مجله الاضواء، سرپرستی مدارس الزهراء، نوشتن کتاب، داستان‌نویسی و سرودن اشعار مذهبی اشاره کرد.

تولد

بنت‌الهدی در اسفندماه سال ۱۳۱۶ (۱۳۵۶ قمری) در شهر کاظمین به دنیا آمد.

<strong>تحصیلات</strong>
وی در یازده سالگی به همراه دو برادر خود، سید اسماعیل و سید محمدباقر صدر به نجف رفت و تحصیلات خود را در زمینهٔ فقه، علم حدیث، اخلاق، تفسیر و سیره نزد برادرش محمدباقر دنبال کرد؛ او همچنین نزد شیخ زهیر الحسون و ام علی الحسون درس آموخت.و به درجه اجتهاد رسید.

<strong>آثار</strong>

کتابها و داستانهاى بنت الهدى، که به زبان عربى بوده، به زبان فارسى هم ترجمه شده و با هر دو زبان بارها تجدید چاپ گردیده، عبارتند از:

۱- فضیلت پیروز است.
۲- اى کاش مى‏ دانستم.
۳- دو زن و یک مرد.
۴- بحث از واقعیت زندگى.
۵- ملاقات در بیمارستان.
۶- خانه گم شده.
۷- در جستجوى حقیقت.
۸- سخنى و دعوتى.
۹- خاطرات سفر حج.
۱۰- زن در کنار پیامبر صلى الله علیه و آله
۱۱- مجموعه اشعار.
۱۲- مقالات در مجله ((الاضواء))
۱۳- شخصیت زن مسلمان.

<strong>شهادت</strong>
وی، در سال۱۴۰۰ق به‌دنبال اعتراض به دستگیری برادرش و سخنرانی در حرم حضرت علی (علیه‌السلام) که به تظاهرات در شهرها و کشورهای مختلفی انجامید، توسط رژیم بعث زندانی و همراه بردارش اعدام و به شهادت رسید.

آمنه بنت الهدى صدر

سید محمدحسین طباطبایی در سال۱۲۸۱ شمسی، در تبریز در خاندان علم و تقوی دیده به جهان گشود. وی در ۵ سالگی مادرش را از دست داد. بغض غم بی‌مادری او را رها نکرده بود که گرد یتیمی بر وجودش سنگینی کرد و از دیدن روی پدر محروم شد.

مدت زیادی از تحصیل محمد حسین نمی‌گذشت که علاوه بر قرآن مجید، کتاب‌های گلستان، بوستان، اخلاق مصور، تاریخ معجم، ارشاد الحساب، نصابُ الصبیان و دیگر کتاب‌های متداول در مدارس آن روز را فراگرفت.

علامه طباطبایی صرف و نحو و معانی و بیان را نزد مرحوم شیخ محمد علی سرابی آموخت و پس از آن سطوح عالی در فقه، اصول، فلسفه و کلام را در زادگاه خود تحصیل کرد.

وی از سال ۱۲۹۷ تا ۱۳۰۴ علوم بسیاری آموخت. در این مدت، تمامی درس‌های مربوط به سطح را فراگرفت و با شور و شوق بسیاری کتاب‌های مربوط به ادبیات، فقه، اصول، کلام و معارف اسلامی را آموخت.

علامه طباطبایی مدت ۱۱ سال در کنار مرقد امیرالمومنین (ع) کسب علم کرد. فقه، اصول، فلسفه، ریاضیات، رجال را از محضر اساتیدی والا مقام فراگرفت. بزرگانی چون: آیت الله نائینی، سید ابوالحسن اصفهانی، سید حسین بادکوبه‌ای، سید ابوالقاسم خوانساری، حجت، حاج میرزا علی ایروانی و میرزا علی اصغر ملکی.

وی در سال ۱۳۱۴ مجبور به بازگشت به زادگاه خویش شد. دوران تلخکامی و غربت از مهد علم و دانش و کار تدریس و تحقیق از آن زمان شروع شد و اولین غنچه‌های «المیزان» با نمودی در «بحارالانوار» بر شاخسار علامه رویید.

دوران ۱۰ ساله اقامت علامه در تبریز همراه با تدریس و تألیف سپری شد و فصلی جدید از حیات وی را فراهم کرد.

علامه طباطبایی دو اثر شاخص دارد، که بیشتر از سایر آثار مورد توجه قرار گرفته‌است:

نخست تفسیر المیزان، که در ۲۰ جلد و طی ۲۰ سال به زبان عربی تالیف شده‌است. در این تفسیر از روش تفسیر قرآن به قرآن استفاده شده‌است و علاوه بر تفسیر آیات و بحث‌های لغوی در بخش‌هایی جداگانه با توجه به موضوع آیات مباحث روایی، تاریخی، کلامی، فلسفی و اجتماعی نیز دارد.

<strong>روش تفسیری:</strong>
این اثر به دو شکل منتشر شده‌است. نخست در ۴۰ جلد و سپس در ۲۰ جلد. این اثر توسط سیدمحمد باقر موسوی همدانی به فارسی ترجمه شده‌است.

اثر مهم دیگر اصول فلسفه و روش رئالیسم است. این کتاب شامل ۱۴ مقاله فلسفی است، که طی دهه‌های ۲۰ و ۳۰ شمسی تالیف شده و توسط شهید مرتضی مطهری و با رویکرد فلسفه تطبیقی شرح داده شده‌است.

آشنایی با معنا و مفهوم فلسفه در اسلام
این کتاب یکی از مهم‌ترین کتاب‌هایی است که به بررسی مباحث فلسفی با توجه به رویکردهای حکمت فلسفی اسلامی و فلسفه جدید غربی پرداخته‌است.

روش‌شناسی تفسیری علامه طباطبایی در «المیزان»
سرانجام روح پاک و الهی آن حکیم عارف و مفسر وارسته در ۱۸ محرم ۱۴۰۲ قمری (۲۴ آبان ۱۳۶۰ شمسی) به دیار قدسی و ملکوت رهسپار شد.

حضرت امام خمینی (ره) ضمن اظهار همدردی، با برپایی مجلس ختم برای مرحوم علامه این ضایعه اسفناک را تسلیت گفتند و در پی آن دیگر مراجع و شخصیت‌های علمی، مذهبی و اجتماعی چون آیت الله العظمی گلپایگانی (قدس سره)، آیت الله خامنه‌ای و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در این ماتم جانکاه به سوگ نشسته و مراسم بسیاری برپا کردند.

<strong>عناوین آثار عربی و فارسی علامه سید محمد حسین طباطبایی:</strong>

تفسیر المیزان
بدایه الحکمه
نهایه الحکمه
اصول فلسفه و روش رئالیسم
حاشیه بر کفایه
شیعه در اسلام
مجموعه مذاکرات با پروفسور هانری کربن
خلاصه تعالیم اسلام
روابط اجتماعی در اسلام
انسان و اجتماع و رشد اجتماعی
بررسی‌های اسلامی
آموزش دین
رساله انسان قبل از دنیا، در دنیا و بعد از دنیا
رساله‌هایی گوناگون درباره قوه و فعل، صفات، ‌افعال الله،‌ وسائط، نحو، صرف، ... این مجموعه ۲۶ رساله است که بنا به ضرورت و نیاز جامعه توسط علامه نگاشته شده است
دیوان شعر فارسی
سنن النبی
لب اللباب
حاشیه براسفار

محمد حسین طباطبایی (علامه طباطبایی)

<strong>ابوالحسن شعرانی</strong> معروف به <strong>علامه شعرانی</strong> (۱۳۲۰-۱۳۹۳ق/۱۲۸۱-۱۳۵۲ش) از فلاسفه شیعی قرن ۱۴ هجری قمری است. او در علوم قرآن، حدیث، فقه، اصول فقه، کلام، فلسفه، هندسه و هیئت تحصیل نمود و چند اثر در این رشته‌ها از وی باقی مانده است. او از دانش عبدالکریم حائری، میرزا مهدی آشتیانی و میرزا محمود قمی استفاده کرده و شاگردانی چون میرزا هاشم آملی، حسن حسن‌زاده آملی و عبدالله جوادی آملی را تربیت نمود. وی علاوه بر نگارش کتاب، شرح‌هایی بر کتاب‌های تفسیری، حدیثی، کلامی و فلسفی دارد. «فلسفه اولی» پیرامون دیدگاه فلاسفه غرب در مورد الهیات و تجرد نفس، «راه سعادت» در اثبات نبوت و ارائه ادله حقانیت پیامبر اسلام(ص) برخی از آثار اوست.

<strong>تولد</strong>
میرزا ابوالحسن شعرانی در سال ۱۳۲۰ق در تهران متولد شد. پدرش محمد بن ملا غلامحسین از نوادگان ملا فتح‌الله کاشانی صاحب تفسیر منهج الصادقین و مادرش فرزند محمدابراهیم نواب تهرانی صاحب کتاب فیض الدموع و تألیفات دیگر بود.

شعرانی در اواخر عمر به جهت درمان بیماری قلبی، ریوی به آلمان منتقل شد و در شنبه، ۷ شوال ۱۳۹۳ق برابر با ۱۲ آبان ۱۳۵۲ش از دنیا رفت. جنازه وی در حرم حضرت عبدالعظیم حسنی به خاک سپرده شد.

<strong>تحصیلات</strong>
ابوالحسن قرآن را نزد پدرش آموخت و تحصیلات خود را از مدرسه مروی تهران آغاز کرد و ادبیات عرب، فارسی، منطق، فقه، اصول، فلسفه، ریاضی و مانند آن را در آنجا آموخت. پس از آن به حوزه علمیه قم که تازه تأسیس شده بود رفت و در درس خارج فقه و اصول شرکت کرد. در ۲۶ سالگی پدرش را از دست داد و به دنبال آن، به عراق مهاجرت و در حوزه علمیه نجف به تکمیل تحصیلات خود پرداخت. در عراق، علاوه بر تحصیل فقه شیعی، با فقه اهل سنت نیز آشنا گردید. وی پس از تکمیل تحصیلات و سیر و سلوک عرفانی، در دوره سلطنت رضا شاه به تهران بازگشت و به تبلیغ و تدریس و تحقیق پرداخت.

ابوالحسن شعرانی علاوه بر تحصیل و فعالیت در رشته‌های مختلف علوم اسلامی و حوزوی، با چندین زبان از جمله عربی، فرانسوی، ترکی، انگلیسی و عبری آشنا بود.

<strong>اساتید</strong>
برخی استادان شعرانی از این قرارند:

میرزا مهدی آشتیانی
سید حسن مدرس
میرزا محمود قمی
حبیب الله ذوالفنون
شیخ عبدالکریم حائری
شیخ عبد النبی نوری
سید ابوتراب خوانساری
<strong>شاگردان</strong>
وی در طول زندگی خود، شاگردان زیادی را تربیت کرد. برخی از مهمترین شاگردان وی عبارتند از:

میرزا هاشم آملی
عبدالله جوادی آملی
حسن حسن‌زاده آملی
محمد حسن احمدی فقیه یزدی
علی اکبر غفاری
محمدتقی قوامی واعظ
محدث اُرمُوی
سید رضی شیرازی
عباس مصباح‌زاده

<strong>آثار</strong>
آثار چاپ نشده او بسیار است، و آثار مطبوع او، ترجمه‌ها و تصحیح‌ها و حاشیه‌ها از قرار زیر است:

<strong>در تفسیر و علوم قرآن</strong>
حاشیه بر مجمع البیان در ده جلد، با تصحیح کامل و اعراب اشعار و توضیح آنها.
تصحیح کامل تفسیر صافی در دو جلد.
حواشی و تعلیقات بر تفسیر منهج الصادقین در ده جلد.
مقدمه و حواشی و تصحیح کامل تفسیر ابوالفتوح رازی با توضیح اشعار و شواهد عربی و فارسی در دوازده جلد.
نثر طوبی یادائرهالمعارف اصطلاحات قرآن تا حرف "ص" است که به سبک جالبی معانی متفاوت واژه‌های قرآنی به حسب استعمال در آیات مختلف مطرح شده و مورد تفسیر قرار گرفته و شامل معارف مختلف فلسفی و کلامی و نکات دقیق فقهی و تاریخی است.
تجوید قرآن.
تصحیح و اعراب گذاری بیش از شصت نسخه از قرآن.
<strong>در حدیث و روایت</strong>
جمع حواشی و تحقیق و تصحیح کتاب "وافی" از ملا محسن فیض کاشانی در سه جلد.
تعلیقات شرح "اصول کافی" از ملاصالح مازندرانی در دوازده جلد.
تعلیقات بر "وسائل الشیعه" از حر عاملی از جلد شانزده تا بیست.
حاشیه بر "ارشاد القلوب" دیلمی.
ترجمه و شرح دعای عرفه" به ضمیمه کتاب فیض الدموع.
ترجمه و شرح مفصل "صحیفه کامله سجادیه".
رساله در "علم درایه".
تحقیق و تصحیح "جامع الروات" به امر آیت الله بروجردی.
<strong>در فقه و اصول</strong>
المدخل الی عذب المنهل، در اصول فقه.
شرح کفایه الاصول، بر طریقه "قال اقول" که به تفسیر و توضیح مقاصد آن به عبارت واضح اکتفا شده است.
شرح تبصره علامه حلی که مختصری از کلیه کتب فقهی شیعه امامیه را نیز در بردارد.
حاشه کبیره بر قواعد.
رساله در شرح شکوک صلاه در عروهٔ الوثقی.
مناسک حج با حواشی نه نفر از مراجع تقلید.
فقه فارسی، مختصر جهت تدریس.
<strong>در فلسفه و کلام</strong>
شرح تجرید الاعتقاد در علم کلام.
حاشیه بر فصل الخطاب فی عدم تحریف الکتاب.
کتاب "راه سعادت" در اثبات نبوت و ردّ شبهات یهود و نصاری.
ترجمه کتاب "الامام علی صوت العداله الانسانیه" با انتقاداتی از آن.
تعلیقاتی بر کتاب "محمد پیامبر و سیاستمدار" نوشته مونتگمری وات
اصطلاحات فلسفی.
مقدمه و حواشی محققانه بر اسرار الحکم سبزواری.
<strong>در هیأت و نجوم</strong>
شرح عمل به زیج هندی (جدولی که از روی آن به حرکات سیارات پی می‌برند) و براهین عملیات آن مبتنی بر هیئت جدید.
تعلیقه و مستدرک تشریح الافلاک با اشاره به هیئت جدید.
هیئت فلاماریون، ترجمه از زبان فرانسه.
تقویم‌های شبانه‌روزی.
<strong>در تاریخ</strong>
ترجمهٔ "نفس المهوم" شیخ عباس قمی.
مقدمه، تصحیح و تحقیق "کشف الغمه".
مقدمه و تصحیح منتخب التواریخ.
مقدمه کتاب وقایع السنین اثر خاتون آبادی.
مقدمه، تصحیح و تعلیقات بر کتاب " روضهالشهدا".

<strong>وفات</strong>

وی شنبه، ۷ شوال ۱۳۹۳ق برابر با ۱۲ آبان ۱۳۵۲ش از دنیا رفت. جنازه وی در حرم حضرت عبدالعظیم حسنی به خاک سپرده شد.

ابوالحسن شعرانی

<strong>محمدتقی مصباح یزدی</strong> (۱۳۱۳-۱۳۹۹ش) فقیه، فیلسوف، مفسر قرآن و از اندیشمندان و اساتید حوزه علمیه قم بود. ریاست مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، عضویت در مجلس خبرگان رهبری، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و شورای عالی انقلاب فرهنگی و ریاست شورای عالی مجمع جهانی اهل‌بیت از سوابق او است.

<strong>زندگی‌نامه و تحصیلات</strong>
محمدتقی مصباح یزدی در بهمن ۱۳۱۳ش در شهر یزد متولد شد. او پس از تحصیلات دوره‌ ابتدایی در سال‌ تحصیلی‌ ۲۶ـ۱۳۲۵ش، وارد مدرسه‌ علمیه شفیعیه‌ یزد شد و دروس مقدمات حوزوی را در یزد خواند. او در کنار دروس رسمی حوزه، برخی از علوم دیگر مانند فیزیک، شیمی، فیزیولوژی و زبان فرانسه را نزد روحانی‌ای به نام «محقّقی رشتی» آموزش دید.

مصباح یزدی در سال ۱۳۳۰ش به همراه خانواده برای ادامه تحصیل به نجف مهاجرت کرد؛ اما بعد از شش‌ ماه‌ سکونت، به سبب وضع‌ نابسامان مالی‌ خانواده‌اش، به‌ یزد‌ بازگشت. پس از آن به قم مهاجرت کرد و در دروس مکاسب‌، کفایه‌ و شرح منظومه ‌شرکت‌ کرد.

<strong>اساتید</strong>

وی در دروس فقه و اصول، هشت سال از آیت‌الله بروجردی و امام خمینی، دو سال از آیت‌الله اراکی و پانزده سال از آیت‌الله بهجت بهره برد. در تفسیر و فلسفه در درس علامه طباطبایی حاضر شد و دروس اسفار ملاصدرا و شفا ابن سینا را نزد وی گذراند. در اخلاق و عرفان نیز از محضر علامه طباطبایی، آیت‌الله بهجت و انصاری همدانی بهره برد. محمدعلی‌ نحوی، عبدالحسین‌ عجمین‌، سیدعلیرضا مدرّسی‌، میرزا محمد انواری‌، مرتضی حائری یزدی و شیخ‌ عبدالجواد جبل‌ عاملی‌ از دیگر اساتید وی بودند.

مصباح‌ یزدی در دوران تحصیل با محمدحسین‌ بهجتی‌ اردکانی‌، علی‌ بهجتی‌، علی‌ پهلوانی‌، میرزا حسن‌ نوری و علی‌اکبر مسعودی‌ خمینی دوست و هم‌درس بود .

گفته شده وی در سن ۲۷ سالگی به درجه اجتهاد نائل آمد.

<strong>تدریس‌</strong>
مصباح یزدی تدریس تفسیر، مباحث‌ اخلاقی‌ و تربیتی‌ را از مدرسه‌ علمیه‌ حقانی‌ آغاز کرد و در همین مدرسه کتاب‌های فلسفتنا و اقتصادنا نوشته سید محمدباقر صدر را درس می‌داد. در سال‌های بعد در مؤسسه‌های در راه حق، باقرالعلوم و امام خمینی، اسفار ملاصدرا، شفا و... را تدریس می‌کرد.

مصباح یزدی مخالف قرائت‌های مختلف از دین بود و به مرجعیتِ روحانیت در تفسیر دین اعتقاد داشت. او از مهم‌ترین نظریه‌پردازان و مدافعان نظریه ولایت مطلقه فقیه در ایران بود.

<strong>فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی</strong>
فعالیت‌های مصباح یزدی پیش از انقلاب، بیشتر در دو مقطع زمانی سال‌های ۱۳۴۲ش - ۱۳۴۴ش و ۱۳۵۶-۱۳۵۷ش بود. برخی از آنها عبارتند از:

وی از نویسندگان نشریات بعثت و انتقام بود. نخستین شماره نشریه بعثت در آذر ۱۳۴۲ش منتشر شد. نشریه انتقام نیز از ۲۹ آذر ۴۳ به عنوان دومین نشریه مخفی دانشجویان حوزه علمیه قم، به وسیله وی منتشر شد و انتشار آن تا ۱۵ مهر ۱۳۴۴ش ادامه یافت و ۸ شماره از آن منتشر شد. این نشریات رویکرد سیاسی داشته و به انتقاد از حکومت پهلوی می‌پرداختند.
عضویت در جمعیت یازده نفره. در اوایل سال ۱۳۴۳ش جمعی از علما و مدرسین حوزه علمیه قم، به منظور انسجام بخشیدن به مبارزات سیاسی، گروهی سری به نام "جمعیت یازده نفره" را تشکیل دادند. اعضای گروه به نام اصلاح حوزه تلاش می‌کردند تا مرکزیتی برای مبارزه با حکومت پهلوی به‌وجود بیاورند.
مصباح یزدی برخی از اعلامیه‌ها و نامه‌های سیاسی سال‌های قبل از انقلاب علیه حکومت پهلوی را امضا کرده است. از جمله: نامه فضلا و مدرسین حوزه علمیه قم در ۸ مهر ۴۲ به هیئت دولت وقت نسبت به بازداشت امام خمینی، نامه اعتراض فضلای یزد در اسفند ۱۳۴۳ش به هویدا، نخست‌وزیر وقت در اعتراض به تبعید امام خمینی به ترکیه، اعلامیه حادثه کشتار یزد در ۱۶ فروردین ۱۳۵۷ش و نامه جمعی از استادان حوزه علمیه قم به رئیس جمهور فرانسه در حمایت از امام خمینی در آذر ۵۷ش.
مسئولیت‌های پس از انقلاب
وی پس از انقلاب اسلامی، مسئولیت‌های متعددی داشت که برخی از آنها عبارتند از:

عضویت در دوره دوم مجلس خبرگان رهبری به عنوان نماینده مردم خوزستان و در دوره سوم و چهارم از سوی مردم تهران؛
ریاست شورای عالی مجمع جهانی اهل‌بیت از خرداد ۱۳۷۶ش تا آبان ۱۳۹۱ش؛
عضویت در جامعه مدرسین حوزه علمیه قم؛
عضویت در ستاد انقلاب فرهنگی؛
عضویت در شورای عالی انقلاب فرهنگی
تاسیس دفتر همکاری‌های حوزه و دانشگاه به‌منظور اسلامی‌سازی متون درسی دانشگاه‌ها.

<strong>تالیفات</strong>

وی دارای تألیفات و آثار متعددی است که به برخی از آنها اشاره می کنیم:

اخلاق در قرآن (۳ جلد)
آذرخشی دیگر از آسمان کربلا
اصلاحات، ریشه‌ها و تیشه‌ها
آفتاب ولایت
آموزش عقاید (۳ جلد)
آموزش فلسفه (۲ جلد)
انسان‌شناسی در قرآن
انقلاب اسلامی، جهشی در فرایند تحولات بین‌الملل
ایدئولوژی تطبیقی
بر درگاه دوست
به سوی او
به سوی خودسازی
پاسخ‌های استاد به جوانان

و...

<strong>  وفات</strong>

محمدتقی مصباح یزدی، در ۱۲ دی ۱۳۹۹ش، بر اثر بیماری در تهران درگذشت و در ۱۵ دی پس از تشییع در قم، در حرم حضرت معصومه(س) دفن شد.

محمد تقی مصباح یزدی

مرتضی مطهری (۱۲۹۸ـ۱۳۵۸ش) مشهور به شهید مطهری و استاد مطهری، اسلام‌شناس شیعه، استاد فلسفه و کلام اسلامی و از رهبران فکری انقلاب اسلامی ایران بود. مطهری از شاگردان علامه طباطبایی، امام خمینی و آیت‌الله بروجردی بود و پیش از انقلاب اسلامی، در دفاع از اندیشه‌ اسلامی به مقابله با جریان‌های سوسیالیستی و لیبرالی و نیز افکار التقاطی می‌پرداخت. اندیشه‌ها و نظریات او در قالب مجموعه آثار منتشر شده است. برخی آثارش مانند داستان راستان و نظام حقوق زن در اسلام به زبان‌های مختلفی ترجمه شده است. روزآمدسازی مفاهیم اسلامی و تبیین اندیشه‌های اسلامی از ویژگی‌های آثار اوست.

<strong>ولادت </strong>

مرتضی مطهری در ۱۳ بهمن ۱۲۹۸ هجری شمسی در فریمان در نزدیکی مشهد در یک خانواده اصیل روحانی چشم به جهان گشود. پس از طی دوران طفولیت به مکتبخانه رفته و به فراگیری دروس ابتدایی می پردازد.

<strong> ورود به حوزه علمیه  </strong>

در سن دوازده سالگی به حوزه علمیه مشهد عزیمت نموده و به تحصیل مقدمات علوم اسلامی اشتغال می ورزد.

<strong>تحصیلات حوزوی </strong>

اول) دروس علمی: دوره اقامت پانزده ساله خود در قم از محضر مرحوم آیت الله العظمی بروجردی (در فقه و اصول) و حضرت امام خمینی ( به مدت ۱۲ سال در فلسفه ملاصدرا و عرفان و اخلاق و اصول) و مرحوم علامه سید محمد حسین طباطبائی (در فلسفه : الهیات شفای بوعلی و دروس دیگر) بهره می گیرد. قبل از هجرت آیت الله العظمی بروجردی به قم نیز استاد شهید گاهی به بروجرد می رفته و از محضر ایشان استفاده می کرده است.

دوم )دروس اخلاقی و عرفانی: استاد شهید مدتی نیز از محضر مرحوم آیت الله حاج میرزا علی آقا شیرازی در اخلاق و عرفان بهره های معنوی فراوان برده است. نیز از دروس اخلاقی و عرفانی امام خمینی بهره برد. ازاساتید دیگر استاد مطهری می توان از مرحوم آیت الله سید محمد حجت ( در اصول) و مرحوم آیت الله سید محمد محقق داماد (در فقه) نام برد.

<strong>فعالیت‌های علمی – فرهنگی </strong>

پس از ترور حسنعلی منصور، مطهری به تألیف کتاب در موضوعاتی که وی مورد نیاز جامعه می‌پنداشت و ایراد سخنرانی در دانشگاه‌ها، انجمن‌های اسلامی، نهضت اسلامی پزشکان، مسجد هدایت و مسجد جامع نارمک ادامه داد. او به یک نهضت اسلامی معتقد بود و برای اسلامی کردن محتوای نهضت تلاش‌های ایدئولوژیک بسیاری نمود. از جمله مهم‌ترین این اقدامات می‌توان به کمک به تأسیس حسینیه ارشاد در سال ۱۳۴۶ اشاره کرد.

<strong>تدریس</strong>
مطهری در سال ۱۳۳۱ش به تهران رفت و در مدرسه سپهسالار و مروی به تدریس پرداخت. از سال ۱۳۳۴ش تدریس در دانشکده الهیات دانشگاه تهران را آغاز کرد. به گفته برخی پژوهشگران فعالیت اصلی‌اش در دانشگاه مقابله فکری با جریان‌های سوسیالیستی، لیبرالی و التقاطی بود. وی علاوه بر مباحثه دروس اصولی، فقهی و فلسفی، خود حوزه تدریس داشت. او از جمله کتاب‌های ذیل را تدریس کرد:

«مطوّل» (در علم معانی، بیان و بدیع)
«شرح مطالع» (در علم منطق)
«کشف المراد» (در علم کلام و عقاید)
«رسائل» و «کفایه» (در علم اصول فقه)
«مکاسب» (در فقه)
«شرح منظومه» و «اسفار» (در فلسفه).

<strong>تالیفات</strong>

مرتضی مطهری از سال ۱۳۲۵ش تألیف را در حوزه‌های مختلف اسلامی آغاز کرده است. آثار او شامل بیش از ۷۰ اثر مکتوب و حدود ۳۰ هزار برگ یادداشت تحقیقی است. که برخی از آثار وی عبارتند از:

«مطوّل» (در علم معانی، بیان و بدیع)
«شرح مطالع» (در علم منطق)
«کشف المراد» (در علم کلام و عقاید)
«رسائل» و «کفایه» (در علم اصول فقه)
«مکاسب» (در فقه)
«شرح منظومه» و «اسفار» (در فلسفه).
آثار و تألیفات
آشنایی با قرآن (تا کنون ۱۱ جلد)
آیینه جام
اخلاق جنسی در اسلام و جهان غرب
آزادی معنوی
اسلام و مقتضیات زمان (۲ جلد)
آشنایی با علوم اسلامی (۳ جلد: منطق و فلسفه، کلام و عرفان و حکمت عملی، اصول فقه و فقه)
ترجمه و شرح اصول فلسفه و روش رئالیسم تألیف علامه طباطبایی (۵ جلد)
امامت و رهبری
امدادهای غیبی در زندگی بشر
انسان در قرآن
انسان کامل
انسان و ایمان
انسان و سرنوشت
بیست گفتار
پاسخ‌های استاد به نقدهای کتاب مساله حجاب
پیامبر امی

مساله ربا (به ضمیمه بانک و بیمه) - یکی از آثار شهید مطهری
آینده انقلاب اسلامی
تعلیم و تربیت در اسلام
تکامل اجتماعی انسان
توحید
جاذبه و دافعه علی
جامعه و تاریخ
جهاد
جهان‌بینی توحیدی
حرکت و زمان در فلسفه اسلامی (۲ جلد)
حق و باطل
حکمت‌ها و اندرزها
حماسه حسینی (۳ جلد)
خاتمیت
ختم نبوت
خدمات متقابل اسلام و ایران
داستان راستان (۲ جلد)
درس‌های الهیات شفا (۲ جلد)
ده گفتار
زندگی جاوید یا حیات اخروی
سیری در سیره ائمه اطهار
سیری در سیره نبوی
سیری در نهج‌البلاغه
شرح مبسوط منظومه (۴ جلد)
شرح منظومه (۲ جلد)
شش مقاله (الغدیر و وحدت اسلامی)
شش مقاله (جهان بینی الهی و جهان بینی مادی)
عدل الهی
عرفان حافظ (تماشاگه راز)
علل گرایش به مادیگری (به ضمیمه ماتریالیسم در ایران)
فطرت
فلسفه اخلاق
فلسفه تاریخ (۲ جلد)
قیام و انقلاب مهدی (به ضمیمه شهید)
لمعاتی از شیخ شهید
مساله حجاب
مساله ربا (به ضمیمه بانک و بیمه)
مساله شناخت
معاد
مقالات فلسفی (۳ جلد)
نبوت
نظام حقوق زن در اسلام
نظری به نظام اقتصادی اسلام
نقدی بر مارکسیسم
نهضت‌های اسلام صد ساله اخیر
وحی و نبوت
ولاها و ولایت‌ها
مسله نفاق
سعادت علوم اسلامی
تاثیر عنصر امر به معروف و نهی از منکر در نهضت امام حسین علیه السلام
مقدمه‌ای بر جهان بینی اسلامی

<strong> شهادت:</strong>

مرتضی مطهری ساعت ۲۲:۳۰ سه‌شنبه، ۲۱ اردیبهشت ۱۳۵۸، در تهران توسط گروه فرقان مورد سوء قصد قرار گرفت و به شهادت رسید. شد. و در صبح پنج شنبه ۱۳ اردیبهشت پیکر استاد از دانشگاه تهران تشییع و به قم منتقل شده و در  مرقد مطهر حضرت معصومه به خاک سپرده شد.

مرتضی مطهری

&nbsp;

<strong>عبدالحسین امینی</strong> <strong>نجفی</strong> مشهور به <strong>علامه امینی</strong> (متولد: ۱۳۲۰ هجری قمری در سراب واقع در آذربایجان، وفات: ۲۸ ربیع‌الثانی ۱۳۹۰ هجری قمری یا ۱۲ تیر ۱۳۴۹ شمسی در تهران که در نجف مدفون شد)، از مراجع [نیازمند منبع]بنام شیعه و نویسنده کتاب دائرهالمعارفی الغدیر است.

<strong>زندگی</strong>

شیخ عبدالحسین فرزند احمد امینی در سال ۱۲۸۱ه‍.ش در روستای سردها شهرستان سراب و در خانواده‌ای سرشناس دیده به جهان گشود. جد وی امین‌الشرع از روحانیان بنام تبریز بود. تحصیلات مقدماتی را در تبریز گذراند. در جوانی به نجف رفت و پس از گذراندن مراحل تحصیلی و نیل به رتبه اجتهاد نزد مراجع معروف وقت نجف، دوباره به تبریز بازگشت. بعد از مدتی تدریس و تحقیق در تبریز دوباره به نجف رفت و برای انجام و بسط پژوهش‌های تاریخی معروف خود برای همیشه در آنجا ماند. وی در سال ۱۳۳۵ قمری تألیف کتاب «شهداء الفضیله» را آغاز کرد. موضوع این کتاب دربارهٔ «عالمانی بود که در راه حق به شهادت رسیده‌اند». در این کتاب زندگی بیش از ۱۰۰ عالم شیعه از قرن ۴ تا ۱۴ ذکر شده‌است.

<strong>مشایخ روایتی امینی</strong>

جدیت و تلاش خستگی ناپذیر وی خیلی زود او را به اجتهاد رسانید. وی تیمّناً برای پیوستن به جرگهٔ حاملان احادیث پیامبر اسلام و خاندان او و جهت متبرّک شدن مرویاتش به اتصال سند و جهت صیانت آن‌ها از قطع و ارسال، مبادرت به اخذ اجازه روایت از بعضی از بزرگان آن روزگار نمود که نام بعضی از آنان به قرار ذیل می‌باشد:

اجازه روایت از سید ابوالحسن موسوی اصفهانی (متوفای ۱۳۶۵ هجری).
اجازه روایت از سید میرزا علی حسینی شیرازی (متوفای ۱۳۵۵ هجری).
اجازه روایت از میرزا علی اصغر ملکی تبریزی.
اجازه روایت از سید حسین طباطبایی قمی (متوفای ۱۳۶۶ هجری).
اجازه روایت از علی بن ابراهیم قمی (متوفای ۱۳۷۳ هجری).
اجازه روایت از محمد علی غروی اردوبادی (متوفای ۱۳۸۰ هجری).
اجازه روایت از آقا بزرگ (محمد حسن) تهرانی (متوفای ۱۳۸۹ هجری).
اجازه روایت از میرزا یحیی بن اسدالله خویی (متوفای ۱۳۶۴ هجری).

<strong>تألیف الغدیر</strong>
اثر نامدار او دائرهالمعارف یازده جلدی «الغدیر» که به زبان عربی (۲۲ جلد به‌زبان فارسی) و خلاصه آن به چند زبان ترجمه شده‌است در رأس تألیفات امینی و حاصل زحمات ۴۰ ساله اوست. الغدیر به بررسی تفصیلی مسئله ولایت تشیع از جنبه‌های گوناگون تاریخی، تفسیری، روایی و حدیثی، فقهی، ادبی، کلامی و اصولی پرداخته‌است. امینی برای تدوین این کتاب به کتابخانه‌های کشورهای مختلف از جمله عراق، هندوستان، پاکستان، مغرب، مصر و کشورهای دیگر دنیا مسافرت کرد. او با کار پیگیر شبانه‌روزی در کتابخانه‌های بزرگ جهان اسلام آن را به‌سرانجام رسانید. وی در نگارش این اثر چنان‌که خود گفته ده‌هزار جلد کتاب را بدقت مطالعه و استنساخ، و به صدهزار رساله مراجعه مکرر کرده‌است. او در این باره می‌گوید:

من برای نوشتن الغدیر، ۱۰٬۰۰۰ کتاب را از بای بسم الله تا تای تمت خوانده‌ام و به ۱۰۰٬۰۰۰ کتاب مراجعه مکرر داشتم.

وی برای گردآوری مطالب الغدیر سفرهای پژوهشی بسیار کرد. این سفرها عموماً به مطالعه و استنساخ و تهیه مأخذ و ملاقات با استادان می‌گذشت. از جمله شهرهایی که وی با این هدف به آن‌ها سفر کرد، می‌توان حیدرآباد، دکن، علیگره، لکنهو، کانپور، جلالی (در هند) رامپور، فوعه، معرفه، قاهره (در مصر)، حلب، نبل و دمشق (در سوریه) را برشمرد.

<strong>وفات</strong>

امینی در ظهر روز جمعه ۱۲ تیر ماه ۱۳۴۹ه‍.ش (۲۸ ربیع‌الثانی ۱۳۹۰ه‍.ق) در شصت و هشت سالگی در تهران درگذشت و پیکر او به کتابخانه‌ای در نجف (کتابخانه امیرالمؤمنین) که خود بنیان‌گذارش بود انتقال و به خاک سپرده شد.

<strong> اساتید ایشان:</strong>
سید محمد بن محمد باقر حسینی فیروز آبادی (متوفای ۱۳۴۵ هجری).
سید ابوتراب بن ابوالقاسم خونساری (متوفای ۱۳۴۶ هجری).
میرزا علی بن عبدالحسین ایرونی (متوفای ۱۳۵۴ هجری).
میرزا ابوالحسن بن عبدالحسین مشکینی (متوفای ۱۳۵۸ هجری).
سید میرزا علی بن مجدّد شیرازی (متوفای ۱۳۵۵ هجری).
شیخ میرزا حسین نائینی نجفی (متوفای ۱۳۵۵ هجری).
سید ابوالحسن بن سید محمد موسوی اصفهانی (متوفای ۱۳۶۵ هجری).
شیخ محمد حسین بن محمد حسن اصفهانی غروی (متوفای ۱۳۶۱ هجری).
شیخ محمد حسین بن علی آل کاشف الغطاء (متوفای ۱۳۷۳ هجری).
سید مرتضی فیروزآبادی

همچنین ایشان از مراجع بزرگی چون: سید ابوالحسن اصفهانی، میرزا حسین نائینی، عبدالکریم حائری، محمدحسین کمپانی، اجازه اجتهاد دریافت داشته‌است.

<strong>شاگردان</strong>
سید عبدالعزیز طباطبایی یزدی معروف به محقق طباطبایی
سید حیدر دانشمند عراقی
ابراهیم انصاری خوئینی زنجانی
اساتید
سید محمد مولانا
سید مرتضی خسروشاهی
شیخ حسین
سید محمد فیروزآبادی
سید ابوتراب موسوی خوانساری از نوادگان سید ابوالقاسم خوانساری (میرکبیر)

<strong>آثار</strong>

<strong>مطبوع</strong>:

الغدیر
شهداء الفضیله
کامل الزیارات این قولویه ـ تحقیق و تعلیق
ادب الزائر لمن یَمم الحائر
سیرتنا و سنتنا سیره نبیّنا و سنتهٌ
تفسیر سورهٔ فاتحه الکتاب
المقاصد العلیّه فی المطالب السنیه
فاطمه الزهرا

<strong>غیر مطبوع:</strong>

اعلام الانام فی معرفه الملک العلام (در توحید) به فارسی
تفسیر سوره غافر:۱۱
تفسیر سوره اعراف: ۱۸
تفسیر آیه سوره اعراف: ۱۷۲
تفسیر آیه سوره واقعه: ۷ الی ۱۱
ثمرات الاسفار (در۲ جلد)
تعالیق بر رسائل شیخ انصاری
تعالیق بر مکاسب شیخ انصاری
رساله‌ای دربارهٔ حقیقت زیارات
رساله‌ای در علم «درایه الحدیث»
رساله‌ای دربارهٔ «نیّت»
ریاض الانس (در ۲ جلد هر جلد ۱۰۰۰ صفحه)
العتره الطاهره فی الکتاب العزیز
رساله‌ای دربارهٔ کتاب «سلیم بن قیس الهلالی»
رجال آذربایجان
الغدیر، متأسفانه تا کنون که ۴۴ سال از رحلت علامه امینی می‌گذرد ۱۱ جلد از آن چاپ شده و بقیه مجلدات به صورت مخطوط باقی‌مانده ‌است.

عبدالحسین امینی نجفی(علامه امینی)

<strong>محمدتقی بهجت فومنی</strong> (زادهٔ ۲ شهریور ۱۲۹۵ در فومن – درگذشتهٔ ۲۷ اردیبهشت ۱۳۸۸ در قم)،از عرفای نامدار و از مراجع تقلید سرشناس شیعه دوازده‌امامی بود. او از شاگردان محمدحسین غروی اصفهانی (مشهور به کمپانی) و سید علی قاضی بود و از جانب سید علی قاضی لقب فاضل گیلانی گرفته بود.

<strong>زندگی‌نامه</strong>
محمدتقی بهجت در شب جمعه ۲ شهریور ۱۲۹۵، برابر با ۲۵ شوال ۱۳۳۴ هجری قمری در خانواده‌ای دیندار، در شهر فومن واقع در استان گیلان، چشم به جهان گشود.کربلایی محمود، پدر وی، از مردان مورد اعتماد شهر فومن بود و در ضمن اشتغال به کسب و کار، به رتق و فتق امور مردم می‌پرداخت و اسناد و قباله‌های محلی به گواهی وی می‌رسید. پدرش همچنین از ذوق ادبی برخوردار بوده و در رثای اهل بیت به ویژه حسین بن علی شعر می‌سرود.

<strong>از کودکی تا آغاز نوجوانی</strong>

<strong>نوجوانی محمدتقی بهجت</strong>
نخستین رویداد مهم در زندگی وی، از دست دادن مادر در شانزده ماهگی بود.تحصیلات ابتدایی را در مکتب‌خانه ملاحسین کوکبی فومنی واقع در فومن گذراند و در همان شهر به تحصیل مقدمات علوم اسلامی در حوزه علمیه پرداخت.زیر نظر استادانی همچون شیخ احمد سعیدی فومنی دروس حوزوی را کنار برخی متون ادبیات فارسی همچون بوستان سعدی، گلستان سعدی و کلیله و دمنه فراگرفت.

<strong>تحصیل در کربلا و نجف</strong>
در کربلاا ادبیات عرب و بخشی از کتاب‌های فقه و اصول را خواند و در سال دوم سکونتش در کربلا، نزد جعفر حائری فومنی و با حضور پدر که به کربلا آمده بود، معمم شد. بهجت، پس از چهار سال حضور در کربلا، در سال ۱۳۵۲. ق برابر با ۱۳۱۲ عازم نجف شد.او در حوزه علمیه نجف نخست بخش‌های پایانی سطح عالی علوم حوزوی را در محضر استادانی همچون مرتضی طالقانی، هادی میلانی، ابوالقاسم خویی، علی محمد بروجردی و سید محمود حسینی شاهرودی به پایان رساند و سپس وارد دروس خارج فقه و اصول شد. برای تحصیل در دروس خارج، در محضر استادان طراز اول نجف همچون آقا ضیاءالدین عراقی و میرزای نائینی در اصول و محمدکاظم شیرازی در فقه بود. سپس به حوزه درسی محمدحسین غروی اصفهانی (مشهور به کمپانی اصفهانی) پیوست و سال‌ها ماندگار شد. همچنین از محضر درس ابوالحسن اصفهانی بهره برد. محمدتقی علاوه بر فقه و اصول، به فلسفه و علوم عقلی نیز توجه داشت. بدین‌رو کتاب‌های مهم فلسفه مانند الاشارات و التنبیهات ابن سینا و اسفار ملاصدرا را نزد سید حسین بادکوبه‌ای فراگرفت.

با تدریس دروس، از فضلا و مدرسین سطوح عالی حوزه شد. همکاری با شیخ عباس قمی در تألیف کتاب سفینهالبحار از دیگر فعالیت‌های علمی و معرفتی وی در آن سال‌ها بود. وی در حدود ۲۸ سالگی به درجه اجتهاد رسیده بود.

<strong>درگذشت</strong>
محمدتقی بهجت در ساعت ۱۴ و ۳۰ دقیقه روز یکشنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۳۸۸ در سن ۹۲ سالگی به علت ایست قلبی درگذشت. جنازه وی پس از تشییع انبوه مردم و اقامه نماز بر آن توسط جوادی آملی در حرم فاطمه معصومه (در مسجد بالاسر) دفن شد.

<strong>فعالیت‌ها</strong>

<strong>فعالیت‌های علمی</strong>

<strong>تدریس</strong>
وی در زمان طلبگی در نجف به تدریس نیز مشغول بود. پس از ورود به قم نیز مشغول تدریس شد و پس از قریب یک سال به تدریس خارج فقه و اصول همت گماشت که بیش از شصت سال و تا آخرین روزهای عمرش ادامه یافت. در سال‌های اخیر صبح‌ها به تدریس خارج فقه و عصرها به تدریس خارج اصول اشتغال داشت و به انگیزه دوری از شهرت، حجره‌های مدارس و سپس منزل خود را محل تدریس قرار داد؛ اما سرانجام با اصرار شاگردان، نخست در دو مسجد کوچک و از سال ۱۳۷۵ ش. در مسجد فاطمیه، واقع در گذر خان درس‌های خود را برگزار کرد و تا پایان عمر در این محل به تدریس اهتمام ورزید.

<strong>  شاگردان</strong>

محمدتقی مصباح یزدی
کاظم صدیقی
سید عبدالله فاطمی‌نیا
علی پهلوانی تهرانی
مختار امینیان
محمود امجد
محمدحسن احمدی فقیه یزدی
محمدحسین احمدی فقیه یزدی
حسن لاهوتی اشکوری
مهدی هادوی

<strong>تالیفات</strong>

مناسک حج
وسیلهالنجاه:این کتاب حاوی آرای او در برخی ابواب فقه است که در متن کتاب وسیلهالنجاه، تألیف سید ابوالحسن اصفهانی آمد و جلد نخست آن به چاپ رسید.
جامع‌المسائل: دوره فقه فتوایی، حاصل تأمّلات بیست‌وپنج ساله این فقیه اهل‌بیت در مقام افتاست که در نوع خود بی‌نظیر است. بخشی از آن حاشیه برکتاب ذخیرهالعباد شیخ محمدحسین غروی اصفهانی است که در پنج جلد به چاپ رسید.
مباحث الاصول:دوره کامل اصول
مجموعه فقهی بهجهالفقیه:شامل کتاب‌های طهاره، صلاه، زکاه، خمس و حج؛
حاشیه بر مکاسب شیخ انصاری و تکمیل آن تا پایان متاجر
حاشیه بر مناسک شیخ انصاری
سروده‌های عرفانی و اخلاقی
وی در تألیف سفینهالبحار با شیخ عباس قمی نیز همکاری داشته‌است.

&nbsp;

&nbsp;

محمد تقی بهجت

سید محمد تیجانی در سال ۱۳۲۲ش در شهر «قفصه» در جنوب تونس زاده شد.خانواده او اصالتاً از شهر «سماوه» عراق بودند که بعدها به تونس مهاجرت کردند. تحصیلات ابتدایی را در یکی از شعبه‌های دانشگاه زیتونه گذراند و پس از استقلال تونس و به مدارس فرانسوی عربی رفت و نهایتاً مدارج دبیرستان پیش‌دانشگاهی را گذراند.

سپس استادیار مؤسسه پیش‌دانشگاهی یوبسای شد. پس از ۱۷ سال تدریس با مرخصی از آموزش و پرورش تونس، وارد دانشگاه سوربن شد. بیش از ۸ سال به بررسی و تطبیق میان ادیان، ادیان توحیدی سه‌گانه پرداخت و پس از گرفتن لیسانس تحقیقات تخصصی در این زمینه از دانشگاه سوربن فارغ‌التحصیل شد و همچنین در رشته فلسفه و علوم انسانی و پس از آن در رشته تخصصی تاریخ و مذاهب اسلامی از این دانشگاه دکترای درجه ۳ و سپس دکترای بین‌المللی را اخذ کرد.

وی به منظور آگاهی بخشی و نشر معارف اهل بیت و مذهب تشیع ویژه گردشگران بین‌المللی و مستبصرین در مشهد، مرکز نشر معارف اهل بیت را تأسیس خواهد کرد.

تا کنون، او ۱۱ کتاب پیرامون مذهب تشیع به مرحله ی چاپ رسانیده که از معروف‌ترین آنهاست:

آنگاه هدایت شدم
اهل سنت واقعی
همراه با راستگویان
از آگاهان بپرسید

&nbsp;

محمد تیجانی تونسی

<strong>لطف‌الله صافی گلپایگانی</strong>

(زاده ۱۲۹۷ش) از مراجع تقلید شیعه و از اساتید درس خارج فقه و اصول در قم است. او از شاگردان برجسته آیت‌الله بروجردی و عضو شورای استفتای وی بوده و کتاب منتخب الاثر درباره امام دوازدهم شیعیان را به توصیه استاد خود نوشته است. عضویت در مجلس خبرگان قانون اساسی، عضویت در شورای نگهبان و دبیری آن، از مناصب صافی گلپایگانی بوده است. از او آثار فراوانی منتشر شده که به ۸۰ عنوان فارسی و عربی می‌رسد و برخی از این موارد، جایزه کتاب سال ولایت و کتاب سال مهدویت را به دست آورده‌اند. حرمت مطلق موسیقی، یکی از فتواهای صافی گلپایگانی است که در تاریخ فقه شیعه کم‌سابقه است.

<strong>زندگی و تحصیل</strong>

لطف‌الله صافی، ۱۹ جمادی‌الاول ۱۳۳۷ق، ۳۰ بهمن ۱۲۹۷ش در گلپایگان متولد شد. تحصیلات خود را در گلپایگان آغاز کرد و ادبیات عرب، کلام، تفسیر قرآن، حدیث، فقه و اصول را تا پایان سطح، در زادگاه خود به سرانجام رساند.

لطف‌الله صافی گلپایگانی، در ۲۳ سالگی (۱۳۶۰ق) از گلپایگان به قم هجرت کرد و در درس سید محمدتقی خوانساری، سید محمد حجت کوه‌کمره‌ای، سید صدرالدین صدر، سید محمدرضا گلپایگانی و آیت‌الله بروجردی حاضر می‌شد. او پس از چهار سال اقامت در قم، به مدت یک سال در نجف ساکن شد و در درس محمدکاظم شیرازی، سید جمال الدین گلپایگانی و شیخ محمدعلی کاظمی حضور یافت. او داماد سید محمدرضا گلپایگانی است.

<strong>جایگاه علمی و مرجعیت</strong>

لطف‌الله صافی گلپایگانی، از شاگردان برجسته آیت‌الله بروجردی بوده و توانایی ویژه علمی او موجب شد پاسخگویی به سوالات فقهی و کلامی و همچنین نگارش کتاب منتخب الاثر، از سوی آیت الله بروجردی به وی واگذار شود.او همچنین از مشاوران نزدیک و همچنین از اصحاب شورای استفتای آیت‌الله بروجردی بوده است.او در فقه، اصول، کلام، حدیث و رجال، به تدریس و تحقیق پرداخته و آثاری در این ابواب نوشته است. عالمان بزرگ شیعه مانند سید جمال الدین گلپایگانی، سید حسین طباطبایی بروجردی، امام خمینی و سید محمدرضا گلپایگانی، بر مراتب علمی او تاکید کرده‌اند.

آیت‌الله صافی گلپایگانی، پس از درگذشت آیت‌الله گلپایگانی در آذر ۱۳۷۲ش، به عنوان مرجع تقلید شناخته شد.سید محمدرضا گلپایگانی در وصیتنامه خود، لطف‌الله صافی گلپایگانی را مجتهد مسلم و عادل خوانده بود.

<strong>مراکز وابسته</strong>

برخی از مراکز و موسسات علمی و دینی، از سوی دفتر صافی گلپایگانی راه‌اندازی شده است. از جمله:

مرکز تحقیقات اسلامی دارالزهراء، در سال ۱۳۸۹ش، در تهران و با هدف پاسخگویی به سوالات شرعی و مشاوره دینی و خانوادگی آغاز به کار کرد.

<strong>برخی از آثار آیت‌ الله صافی گاپایگانی:</strong>

راه اصلاح یا امر به معروف و نهی از منکر
سفرنامه حج
نیایش در عرفات
حدیث بیداری (مجموعه پیام‌ها)
شهید آگاه
پرتوی از عظمت امام حسین (ع)
با عاشوراییان
بزم حضور(دفتر شعر رضوی)
نغمه مشتاقان(دفتر شعر)
آفتاب مشرقین(دفتر شعر عاشورایی)
صحیفه المؤمن (دفتر شعر)
سبط المصطفی (دفتر شعر)
دیوان اشعار
در آرزوی وصال (دفتر سروده‌های امام زمانی)
پاسخی به کتاب «عقیده مهدویت در شیعه امامیه»
‌نوید امن و امان
‌پاسخ ده پرسش
اصالت مهدویت
تجلی توحید در نظام امامت
نظام امامت و رهبری
ولایت تکوینی و ولایت تشریعی
پیرامون معرفت امام
عقیده نجات بخش
به سوی دولت کریمه
باورداشت مهدویت

<strong>مقالات و اشعار</strong>
لطف‌الله صافی گلپایگانی، علاوه بر کتاب‌هایی که از او انتشار یافته، مقالات و اشعار پراکنده‌ای هم در نشریات مختلف منتشر کرده است؛ از مقاله‌ای در نشریه کتابخانه مسجد اعظم قم در سال ۱۳۴۴ شمسی درباره حکومت اسلامی از نگاه قرآن کریم، تا اشعاری مانند «منظومه اهل دل» که در سال ۱۳۹۰ در مجله پاسدار اسلام به چاپ رسیده و بیت اول آن چنین است: «ما را ز کورش و کی و جم اعتبار نیست/ فخری به داریوش و به اسفندیار نیست».

برخی از مقالاتی که وی نگاشته، به خواست و توصیه آیت‌الله بروجردی بوده است؛ از جمله مقاله‌ای در پاسخ به مجله‌ای در هند که مدعی برگرفته شدن اسلام از دین بودایی بوده است.در موردی دیگر، صافی گلپایگانی مقاله‌ای در پاسخ به شیخ محمود شلتوت نوشت و به ادعای او درباره استخاره در نظر مکتب اهل بیت واکنش نشان داد. شیخ محمود شلتوت در مجله رساله الاسلام، ضمن تفسیر آیه «و إن تستقسموا بالازلام»، استخاره در مکتب اهل بیت را از قبیل استقسام بالازلام دانسته است.

لطف الله صافی گلپایگانی

سید جعفر مرتضی عاملی معروف به <b>علامه سیدجعفر مرتضی</b> ( ۱۳۶۴-۱۴۴۱ق) عالم دینی، متخصص تاریخ اسلام و تشیع، سیره‌نگار شیعه و از عالمان لبنان و حوزه علمیه قم و حوزه علمیه نجف. وی کتاب‌هایی در زمینه سیره اهل بیت تألیف کرده است؛ الصحیح من سیره النبی الاعظم و مأساه الزهراء از جمله آثار اوست.

<strong>تحصیلات</strong>
وی تحصیلات را نزد پدرش ـ که معلم بود ـ آغاز کرد و در ۱۳۸۲ق برای تحصیل علوم دینی به نجف اشرف سفر کرد. و در سال ۱۳۸۸ق به قم مهاجرت نمود. در حوزه علمیه قم، ابتدا باقیمانده دروس سطح را نزد میرمحمدی آموخت. سپس در درس اساتیدی چون سید موسی شبیری زنجانی، شیخ مرتضی حائری یزدی، سید علی فانی اصفهانی، عبدالله جواد آملی و سید مهدی حسینی روحانی حاضر شد و همزمان به تحقیق و پژوهش دربارهٔ مسائل تاریخی و عقیدتی شیعه پرداخت.

<strong>آثار</strong>

وی چندین کتاب در تاریخ اسلام و عقائد شیعه دارد که عبارتند از:

<strong>الصحیح من سیره النبی الاعظم</strong>: این کتاب که مهمترین کتاب جعفر مرتضی است، مجموعه ای در ۳۵ مجلد در شرح زندگانی محمد بن عبدالله نوشته‌ شده است. با موضوع سیره پیامبر اکرم و تاریخ اسلام است. این کتاب به زبان عربی، در ده بخش تدوین شده و حدود ۱۷۰۰ منبع دارد و در دو جلد به زبان فارسی نیز ترجمه شده‌است.
این کتاب توسط محمد سپهری در دوازده مجلد به فارسی ترجمه و تلخیص شد.

<strong>الصحیح من سیره الامام علی علیه السلام</strong>: این کتاب که نام دیگرش «المرتضی من سیره المرتضی» است در ۵۳ جلد که در سال ۱۳۹۴ در قم چاپ شده‌است.
<strong>مأساه الزهراء</strong>: این کتاب دربارهٔ حوادث دوره پایانی زندگی فاطمه الزهرا، دختر پیامبر اسلام است.
الحیاه السیاسیه للإمام الجواد (ع)؛
الحیاه السیاسیه للإمام الحسن (ع)؛
الحیاه السیاسه للإمام الرضا (ع)؛
ابوذر لا اشتراکیه… ولا مزدکیه…؛
احیوا أمرنا؛
افلا تذکرون! (حوارات فی الدین والعقیده)؛
الإمام علی والنبی یوشع (تاریخ یعید نفسه)؛
الجزیره الخضراء و مثلث برمودا؛
الزواج الموقت فی الإسلام «المتعه» (دراسه وتحلیل)؛
الشهاده الثالثه فی الأذان والإقامه (شبهات و ردود)؛
المواسم والمراسم؛
الولایه التشریعیه؛
اهل البیت فی آیه التطهیر (دراسه وتحلیل)؛
حدیث الإفک؛
ردّ الشمس لعلی (ع)؛
ظلامه أبی طالب (ع) (تاریخ و نقد)؛
ظلامه أم کلثوم (تحقیق و دراسه)؛
علی (ع) والخوارج (تاریخ و دراسه)؛
الغدیر والمعارضون أو عواصف علی ضفاف الغدیر؛
کربلا فوق الشبهات (حدیث عن التشکیک والمشککین)؛
لست بفوق ان اخطئ من کلام علی (ع)؛
مختصر و مفید (أسئله و أجوبه فی الدین و العقیده)؛
مراسم عاشوراء (شبهات و ردود)؛
موقف علی فی الحدیبیه؛
سیره الحسین (ع) فی الحدیث و التاریخ؛
میزان الحق.

<strong>وفات</strong>
سید جعفر مرتضی عاملی در سن ۷۷ سالگی در ۲۷ صفر ۱۴۴۱ (۴ آبان ۱۳۹۸)، در بیروت در گذشت و در زادگاهش در عیتا الجَبَل به خاک سپرده شد

جعفر مرتضی عاملی

پاتریک فانینگ نویسنده، روانشناس و متخصص شناخت درمانی (CBT) است. او به دلیل تخصص خود در زمینه درمان اضطراب و افسردگی شناخته می‌شود. فانینگ بیش از ۲۰ کتاب در زمینه روانشناسی نوشته است که از جمله آنها می‌توان به زندانیان باور (با همکاری متیو مک‌کی)، غلبه بر افسردگی، غلبه بر اضطراب و درمان اضطراب به روش رفتار درمانی شناختی اشاره کرد.

پاتریک فانینگ

<strong>ویلفِرْد فردیناند مادِلونگ</strong> (به آلمانی: Wilferd Ferdinand Madelung)، (۱۹۳۰-۲۰۲۳م)، اسلام‌شناس، شیعه‌شناس بزرگ آلمانی، استاد دانشگاه تاریخ اسلام دانشگاه آکسفورد، <strong>مهمترین اثر او جانشینی حضرت محمد(ص) است</strong>.

<strong>ولادت</strong>
در ۲۶ دسامبر ۱۹۳۰م برابر با ۵ دی ۱۳۰۹ش در شهر اشتوتگارت آلمان دیده به جهان گشود.

<strong>تحصیلات</strong>
پس از گذراندن تحصیلات مقدماتى و متوسطه به دانشگاه قاهره رفت و در سال ۱۹۵۳م. از آن جا به اخذ لیسانس در تاریخ و ادبیات اسلامى نائل گشت. وى تحصیلات عالى خود را در آلمان ادامه داد و در سال ۱۹۵۷م. از دانشگاه‌هامبورگ در مطالعات اسلامى به دریافت درجه دکترى نائل آمد. وى رساله دکتراى خویش را تحت نظر اسلام‌شناسان مشهور آلمانى، یعنى اشتروتمان و اشپولر به پایان رسانید.

مادلونگ به مدت سه سال از سال ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۰م. وابسته فرهنگى سفارت آلمان غربى در بغداد بود و سپس تلاش‌هاى آموزشى، پژوهشى و علمى خویش را در زمینه‌هاى اسلام‌شناسى به شرح ذیل پى‌گرفت:

استادیار مطالعات اسلامى در دانشگاه تگزاس در اوستین (سال ۱۹۶۳م).
استادیار و دانش‌یار مطالعات اسلامى در دانشگاه شیکاگو (۱۹۶۹-۱۹۶۴م).
استاد اسلام‌شناسى در دانشگاه شیکاگو (۱۹۷۸-۱۹۶۹م).
استاد کرسى Laudian در عربى و مطالعات اسلامى در دانشگاه اکسفورد.
یادآور می‌شود کرسى مذکور عالى‌ترین سطح اسلام‌شناسى در انگلستان و یکى از مهم‌ترین کرسى‌ها در نوع خود، در جهان است و تدریس زبان و ادبیات عربى در سطح عالى، جزو شرایط این کرسى مى‌باشد.

مادلونگ به عنوان استاد مدعو در دانشگاه کلمبیا و بسیارى دیگر از دانشگاه‌هاى آمریکا و اروپا تدریس کرد. وى عضو تعداد زیادى از مجامع بین‌المللى اسلام‌شناسى بود و همواره در مجامع و کنفرانس‌هاى بین‌المللى شرکت می‌کرد.

به عنوان نمونه در بهار سال ۱۳۷۴ش. سمپوزیومى بین‌المللى در دانشگاه اوترخت هلند در موضوع تصوف و مخالفانش برگزار شد که در سومین جلسه آن، ویلفرد مادلونگ به موضوع مخالفت زیدیه با تصوف پرداخت و مطالب جالبى را در این خصوص مطرح نمود. مادلونگ با مؤسسه مطالعات اسماعیلى مستقر در لندن و به ریاست دکتر لندلت نیز همکارى علمى و پژوهشى داشت.

مادلونگ از برجسته‌ترین اسلام‌شناسان معاصر به شمار مى‌آید و در زمینه تفکر اسلامى، فرق و مذاهب اسلامى تحقیقات مهمى انجام داده است.

<strong>وفات</strong>
سرانجام در روز سه شنبه ۹ مه ۲۰۲۳م برابر با ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۲ش درگذشت.

<strong>آثار</strong>
برخى آثار وى که در ایران به زبان فارسى ترجمه شده‌اند، عبارتند از:

کتاب مکتب‌ها و فرقه‌هاى اسلامى در سده‌هاى میانه.
فرقه‌هاى اسلامى.
جانشینى حضرت محمد صلى‌الله‌علیه‌وآله (پژوهشى پیرامون خلافت نخستین).
مقاله شیعه و معتزله با ترجمه احمد آرام، مندرج در کتاب «شیعه در حدیث دیگران».
ملاحظاتى پیرامون کتاب‌شناسى فرق امامى، ترجمه چنگیز پهلوان، مندرج در کتاب «در زمینه ایران‌شناسى».
متون بازیافته عربى درباره تاریخ امامان زیدى طبرستان و دیلمیان و گیلان، ترجمه حشمت مؤید.

ویلفِرْد فردیناند مادِلونگ

<strong>سید جعفر شهیدی</strong> فرزند سید محمد، در سال ۱۲۹۷ هجری خورشیدی در شهر بروجرد به دنیا آمد. شهیدی دوران تحصیل ابتدایی و اندکی از متوسطه را در بروجرد گذراند و سپس ادامه آن را در تهران به انجام رساند. او در سال ۱۳۲۰ برای تحصیل علوم دینی و فقه و اصول راهی نجف شد و تحصیلات حوزوی را در آن شهر تا حد رسیدن به درجه اجتهاد ادامه داد.

سید جعفر شهیدی تاریخ‌نگار، مترجم، پژوهشگر زبان و ادبیات فارسی و استاد دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران بود. او از شاگردان علی اکبر دهخدا و بدیع الزمان فروزانفر در دانشگاه تهران بود و در سال ۱۳۴۰ دکترای خود را در رشته ادبیات فارسی و تاریخ دریافت کرد.
شهیدی در حوزه علمیه قم و حوزه علمیه نجف نیز تحصیل کرده بود و از اساتیدی همچون آیت الله بروجردی و آیت الله خویی بهره برد. گفته شده شهیدی به درجه اجتهاد نیز رسیده بود.

ترجمه شهیدی از نهج البلاغه، برنده جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران در ۱۳۶۹ش شد. این ترجمه و برخی از آثار وی همچون تاریخ تحلیلی اسلام و پس از پنجاه سال (با موضوع چرایی وقوع حادثه عاشورا) بارها تجدید چاپ شده است.

۱۳۵۷ سفر به عراق به دعوت دانشگاه بغداد و ایراد سخنرانی (دانشگاه بغداد و دانشگاه موصل)، تألیف مجموعه محیط ادب، مجموعه سی
سید جعفر شهیدی فرزند سید محمد، در سال ۱۲۹۷ هجری خورشیدی در شهر بروجرد به دنیا آمد. شهیدی دوران تحصیل ابتدایی و اندکی از متوسطه را در بروجرد گذراند و سپس ادامه آن را در تهران به انجام رساند. او در سال ۱۳۲۰ برای تحصیل علوم دینی و فقه و اصول راهی نجف شد و تحصیلات حوزوی را در آن شهر تا حد رسیدن به درجه اجتهاد ادامه داد.

بیماری سبب بازگشت شهیدی به ایران شد. وی پس از بازگشت، در دبیرستان ابومسلم مشغول به تدریس شد و با توجه به اهمیت مدرک تحصیلی در میزان حقوق، بدون شرکت در کلاس‌ها موفق به دریافت لیسانس الهیات شد. وی ابتدا به نام سجادی معروف بود؛ اما بعدها تغییر شهرت داد و با نام شهیدی در مراکز علمی و دانشگاهی شهرت یافت. شهیدی داماد سید غلامرضا سعیدی نویسنده بیرجندی بود.

<strong>ادامه تحصیل</strong>

شهیدی رشته زبان و ادبیات فارسی را تکمیل کرد و از محضر جلال همایی و بدیع الزمان فروزانفر بهره جست، و سرانجام در سال ۱۳۴۰ با اخذ درجه دکترا در این رشته، در دانشگاه تهران مشغول به تدریس شد. تدریس او در دانشگاه تا حدود سال ۱۳۴۵ش ادامه پیدا کرد. شهیدی در زمینه‌های ادبیات عرب و فارسی استادی بنام بود و همنشینی او با استادانی نظیر فروزانفر، دهخدا، همائی و محمد معین به اعتبار علمی او افزود.

<strong>همکاری با دهخدا</strong>

برخورد با محمد معین، باب آشنایی شهیدی با دهخدا را فراهم کرد. بعد از تشکیل مؤسسه لغت‌نامه دهخدا، دهخدا از سیدجعفر شهیدی دعوت به همکاری کرد و در نامه‌ای نوشت: «او اگر نه در نوع خود بی‌نظیر، ولی کم‌نظیر است». دهخدا در این نامه خواست به جای ۲۲ ساعت، به شهیدی شش ساعت تدریس اختصاص دهند تا بقیهٔ وقتش را در لغت‌نامهٔ دهخدا بگذراند. بعد از مرگ محمد معین، شهیدی مسؤولیت این مؤسسه را بر عهده گرفت.

<strong>افتخارات</strong>
شهیدی در سال ۱۳۶۹ش برای ترجمه نهج البلاغه و در سال ۱۳۸۵ برای نگارش کتاب تاریخ تحلیلی اسلام برندهٔ جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران شد. او همچنین از دانشگاه پکن دکتری افتخاری دریافت کرد و در سال ۱۳۷۴ نیز موفق به دریافت نشان درجه یک علمی از اکبر هاشمی رفسنجانی ریاست وقت جمهوری اسلامی ایران شد.

از شهیدی، کتابخانه‌ای ۳۰ هزار جلدی در نارمک تهران به جای مانده است. شهیدی در سال ۱۳۷۴ منزل مسکونی خود در نارمک تهران را به شهرداری تهران واگذار کرد. این خانه در همان سال به کتابخانه عمومی دکتر شهیدی تبدیل شد. پس از درگذشت دکتر شهیدی، اتاقی در این کتابخانه به موزه نگهداری برخی آثار او اختصاص داده شد.

<strong>سمت‌ها</strong>
معاون مؤسسه لغت‌نامه دهخدا ۱۳۴۲
رئیس مؤسسه لغت‌نامه دهخدا
رئیس مرکز بین المللی آموزش زبان فارسی ۱۳۶۸

<strong>آثار</strong>
سید جعفر شهیدی آثار برجسته‌ای درباره تاریخ اسلام و در ترجمه متون دینی دارد. ترجمه و تفسیر نهج البلاغه او مورد توجه خوانندگان قرار گرفته است.

شهیدی اولین کتابش را در نجف و در رد احمد کسروی نوشت، «جنایات تاریخ» اثری بود که ساواک آن را توقیف کرد. شهیدی در چاپ‌های بعدی بعضی از مطالب انتقادی آن را حذف کرد.

برخی از کتاب‌های شهیدی به زبان‌های عربی، اردو، انگلیسی، فرانسه، ترکی استانبولی، ترکی آذربایجانی و ژاپنی ترجمه شده است. آثار دیگر شهیدی به شرح ذیر است:

<strong>تألیف‌ها</strong>

نهج البلاغه ترجمه شهیدی
تصحیح آتشکده آذر
صیحه آسمانی (بدون نام مؤلف چاپ شده)
مهدویت واسلام (۱۳۲۴)
جنایات تاریخ (۱۳۲۷)
چراغ روشن در دنیای تاریک (یا زندگانی امام سجاد سلام الله علیه) (۱۳۳۵)
تصحیح براهین العجم اثر مورخ الدوله سپهر
تصحیح دره نادره و تلخیص آن
در راه خانه خدا (۱۳۵۶)
پس از پنجاه سال: پژوهشی تازه پیرامون قیام امام حسین سلام الله علیه (۱۳۵۸)
شرح لغات و مشکلات دیوان انوری (۱۳۵۸)
تاریخ تحلیلی اسلام: تاریخ تحلیلی اسلام تا پایان امویان، (۱۳۶۲)
زندگانی حضرت فاطمه سلام الله علیها (۱۳۶۰)
آشنایی با زندگانی امام صادق سلام الله علیه (۱۳۶۲)
زندگانی علی بن الحسین سلام الله علیه (۱۳۶۵)
ستایش و سوگ امام هشتم سلام الله علیه در شعر فارسی (۱۳۶۵)
عرشیان (۱۳۷۱)
شرح مثنوی شریف (۱۳۷۳) از جزو دوم دفتر اول تا پایان دفتر ششم (دنباله کار مرحوم فروزانفر)
از دیروز تا امروز (مجموعه مقاله‌هاو سفرنامه‌ها) (۱۳۷۳)
علی از زبان علی: شرح زندگانی امیر مؤمنان سلام الله علیه (۱۳۷۶)
شرح مثنوی دفتر چهارم، پنجم و ششم (۱۳۷۴-۱۳۸۰)

<strong>ترجمه‌ها</strong>
نهج البلاغه
شیر زن کربلا
ابوذر غفاری نخستین انقلابی اسلام(ترجمه ۱۳۲۰)
انقلاب بزرگ ترجمه الفتنه الکبری اثر طه حسین۱۳۳۶
آثار ترجمه شده
«پس از پنجاه سال (قیام حسین)»، به زبانهای عربی، انگلیسی، ترکی استانبولی، ترکی آذربایجانی، ژاپنی، اردو.
«کتاب زندگانی حضرت فاطمه»، به زبان ترکی استانبولی، عربی.
«تاریخ تحلیلی اسلام»، به زبانهای عربی، یونانی.
«علی از زبان علی، شرح زندگانی امیر مؤمنان»، به زبان عربی.

<strong>وفات</strong>
سید جعفر شهیدی یکشنبه ۲۳ دی سال ۱۳۸۶ش از دنیا رفت. پیکر او چهارشنبه ۲۶ دی از محل بنیاد لغت‌نامه دهخدا به سمت دانشگاه تهران تشییع و در امامزاده عبدالله (شهرری) دفن شد.